آیا روی شما کم شده است؟!

آیا روی شما کم شده است؟!

سلامانه : روی یک ماده معدنی کمیاب است و دریافت آن با مصرف پروتئین در رژیم غذایی ارتباط مستقیم دارد. کمبود شدید روی باعث نارسایی رشد، هیپوگنادیسم اولیه، بیماری های پوستی، عدم احساس طعم و بو، نارسایی سیستم ایمنی و عفونت­های مقاوم به درمان شود.

متابولیسم روی: میزان RDA یا میزان مجاز توصیه شده روزانه برای کودکان سن 9 -11 سال mg/d  8و برای افراد بالغ 11 mg/d است.

منبع غذایی: روی در گوشت، غذاهای دریایی و شیر وجود دارد. غلات آماده مصرف نیز مقدار زیادی روی از منشاء گیاهی دارد. تقریبا 40-10درصد روی موجود در غذا در روده کوچک جذب می شود. تقریبا mg/d1- 5/0 از روی در صفرا ترشح شده و از طریق مدفوع دفع می­شود. 60 درصد روی توسط اتصال به آلبومین و 30 درصد آن توسط اتصال به ماکروگلوبولین در پلاسما انتقال می­یابد.

کبد و کلیه اولین منابع ذخیره روی هستند اما بیشتر روی در داخل سلول­ها و به صورت اتصال با متالوپروتئین ها ذخیره می­شود. روی برای فعال سازی بیش از 7 آنزیم مهم از قبیل کربونیک آنهیدراز، آلکالین فسفاتاز، دهیدروژناز­ها و کربوکسی پپتیداز لازم است. روی در تنظیم فعالیت سلول­های التهابی مختلف، رشد، ترمیم زخم­ها، تحمل کربوهیدرات و سنتز هورمون­ها نیز نقش دارد.

روی در ایجاد پاسخ­های ایمنی در مقابل عفونت­ها نیز نقش دارد. کمبود روی باعث نقص در عملکرد فاگوسیت­ها، لنفوسیت­ها، کاهش تولید ایمونوگلوبولین، کاهش T4+/T8+ و کاهش تولید اینترلوکین2 می­شود. شواهد نشان می­دهد که روی ممکن است نقش مهارکننده در برخی پاتوژن­ها مانند سم کلرلا و انتروتوکسین Ecoli داشته باشد.

کمبود روی

کمبود روی اولین بار در مردان بالغ ایران و مصر تشخیص داده شد. تخلیه ذخایر روی به علت عدم دریافت ناکافی روی از رژیم غذایی و یا به علت باند شدن ترکیبات مختلف مانند فیبر و فیتات موجود در نان­های طبخ شده با آرد کامل، به روی و دفع آن ایجاد می­شود. افرادی که کمبود شدید روی دارند دچار تاخیر در رشد، آنمی، هیپوگنادیسم، خشکی پوست، سستی و رخوت می­شوند. البته کمبود خفیف روی به علت نداشتن علامت معمولا تشخیص داده نمی­شود.

دریافت ناکافی روی در کشورهای درحال توسعه به صورت یک مشکل بهداشت جهانی مطرح است. شیردهی طولانی مدت و مصرف غذاهای فقیر از روی باعث دریافت ناکافی روی در کودکان می­شود. غنی­سازی غذاهای پرمصرف در این مناطق می­تواند راه حل مناسبی برای رفع کمبود روی باشد.

علاوه بر کمبود روی ناشی از عدم دریافت غذایی کافی و فقر غذایی، برخی شرایط و بیماری­ها نیز باعث ایجاد کمبود روی می­شوند که در ادامه به برخی از آنها اشاره شده است.

سوء جذب روی: آکرودرماتیتیس انتروپولیتیکا بیماری ارثی است که در اثر نارسایی جذب روی در روده ایجاد می­شود. نوزادانی که این نقص را دارند دچار اریتماتوز و Vesiculobullous  dermatitis ، آلوپسیا، اختلالات بینایی، اسهال، تاخیر در رشد، تاخیر در بلوغ جنسی، Neuropsychiatric manifestations و ابتلا مکرر به عفونت­ها می­شوند.  

بیماری کرون: جذب روی در افرادی که بیماری کرون فعال دارند کاهش می­یابد در نتیجه غلظت سرمی پایین روی در اکثر افراد مبتلا به این بیماری دیده می­شود.

گلبول­های داسی شکل: میزان پایین روی در کودکان و افراد بالغ مبتلا به این بیماری دیده می­شود. تخلیه روی در این افراد به دلیل افزایش دفع ادراری در اثر نارسایی توبول­های کلیه و یا همولیز مزمن و یا نارسایی جذب آن ایجاد می­شود. این کودکان قد، وزن و دوربازوی کوچک­تری داشته و دیرتر به بلوغ جنسی می­رسند.

بیماری­های کبدی: بیماری­های مزمن کبدی میزان روی پلاسما را کاهش می­دهند علت این امر عواملی مانند هیپوآلبومینمیا و افزایش دفع ادراری روی است.

بیماری­های کلیوی: کمبود روی به علت افزایش دفع ادراری نیز  مشکلاتی در کودکان مبتلا به سندرم نفروتیک ایجاد می­کند. بیماران اورمی نیز اغلب دچار کمبود روی هستند که به علت عدم دریافت کافی منابع روی مانند گوشت، سوء جذب و یا از دست دادن روی طی دیالیز ایجاد می­شود.

ورزشکاران: برخی از  ورزشکاران ذخایر روی اندکی دارند که معمولا به علت دریافت ناکافی غذایی جهت کنترل وزن و تعریق زیاد ایجاد می­شود.

علائم کلینیکی: کمبود خفیف روی باعث ضعف ایمنی، عدم احساس طعم و بو، شب کوری و کاهش اسپرماتوژنز می­شود. کمبود شدید باعث ضعف شدید ایمنی، ابتلا مکرر به عفونت­ها، Bullous pustular dermatitis ، اسهال و ریزش موی سکه­ای (آلوپسیا) می­شود.

تشخیص

میزان روی از طریق اندازه­گیری آن در پلاسما، اریتروسیت­ها، نوتروفیل­ها، لنفوسیت­ها و مو قابل اندازه­گیری است. اندازه گیری روی در پلاسما آسان بوده و در اکثر آزمایشگاه­ها انجام می­شود. میزان پلاسمایی کمتر از  mcg/dl 60 به عنوان کمبود روی تعریف می­شود. به دلیل این که بیشتر روی موجود در پلاسما با آلبومین باند می­شود باید در مورد وجود یا عدم وجود هیپوآلبومینمیا نیز اطلاع حاصل نمود.

اندازه گیری میزان روی در نوتروفیل­ها و لنفوسیت­ها معیارهای حساس­تری نسبت به اندازه­گیری میزان روی در پلاسما هستند. به علت این که روی برای فعالیت آنزیم آلکالین فسفاتاز نقش کوفاکتور دارد، اندازه­گیری آلکالین فسفاتاز نیز یک نشانه سرولوژیک برای تخلیه ذخایر روی است.

فواید مکمل یاری با روی

درمان اسهال حاد: دریافت مکمل­های روی می­تواند شدت و مدت اسهال حاد در کودکانی را که کمبود روی دارند درمان کند. سازمان بهداشت جهانی مکمل­های روی را برای نوزادان و کودکان مبتلا به اسهال حاد در کشورهای در حال توسعه توصیه می­کند. مصرف مکمل روی با دوز mg/day 10 برای نوزادان کوچکتر از 6 ماه و  mg/day20 برای کودکان بزرگتر  به مدت 14-10روز توصیه می­شود.

درمان اسهال مزمن: سازمان بهداشت جهانی اسهال­هایی را که بیشتر از 14 روز طول بکشد اسهال مزمن تعریف می­کند. اسهال مزمن بیشتر از اسهال حاد موجب مرگ و میر و ایجاد عوارضی مانند تاخیر در رشد می­شود.  برای درمان آن مصرف مکمل روی با دوز mg/day 10 برای نوزادان کوچکتر از 6 ماه و mg/day20 برای کودکان بزرگتر  به مدت 14روز توصیه می­شود.

جلوگیری و درمان مالاریا: مکمل روی  مرگ و میر ناشی از مالاریا ، مشکلات پس از آن و مدت فاز حاد مالاریا در کودکان را کاهش می­دهد.

افزایش رشد: دریافت مکمل­های روی در کودکانی که تاخیر در رشد قدی (stunted) داشته یا میزان غلظت سرمی روی اندکی دارند، رشد قدی و وزن گیری را بهبود می­دهد. به علت این که روی اثر فارماکولوژیک بر رشد ندارد معمولا به رشد کودکانی کمک می­کند که کمبود دریافت روی داشته باشند.

 

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عددی را که تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.