آشنایی با سم و کنترل انواع مسمومیت

سلامانه  سم ماده ای جامد، مایع یا گازی شکل است که در هنگام ورود به بدن یا تماس توسط اثر شیمیایی خود سلامتی فرد را دچار مختل می کند به طوری که اگر به مقدار کافی سم وارد بدن شود، می تواند باعث آسیب دائم یا موقت فرد شود.

به گزارش ایرنا، خوردن، استنشاق، تزریق و جذب پوستی یا مخاطی از جمله راههای ورود سم به بدن است که «خوردن» شایعترین راه مسمومیت است. از آنجا که بخش زیادی از سم از طریق روده باریک و نه از معده جذب می شود بیمار باید قبل از آنکه سم از معده به روده باریک وارد شود، درمان شود.

همچنین ورود سم از طریق استنشاق اثر فوری تری نسبت به خوردن دارو دارد و در این موارد سم به صورت گاز، بخار، دود یا ذرات معلق در هوا سبب مسمومیت افراد می شود.

سم می تواند زیر پوست، به درون عضله یا مستقیماً به درون یک رگ خونی تزریق شود، گزش حشرات جزء این دسته هستند و نوع دیگر مسمومیت از طریق جذب پوستی یا مخاطی است به طوری که ماده می تواند از طریق تماس با غشاهای مخاطی وارد بدن شود. 

خواب آلودگی یا کما (در مسمومیت با مواد مخدر)، افزایش بزاق دهان، انقباض و کوچک شدن مردمک چشمها(در مسمومیت با حشره کشها)، سوختگی اطراف لب و دهان (در مسمومیت با مواد سفیدکننده)، تشنج (در مسمومیت با محرکهای سیستم عصبی)، ریزش عرق و تند شدن تنفس (در مسمومیت با داروها اعصاب)، صورتی شدن رنگ پوست (در مسمومیت با منوکسید کربن) برخی از علایم مربوط به مسمومیت های مختلف است.

** اقدامات اساسی در کنترل مسمومیت پیش از مراجعه به بیمارستان

در مرحله اول می توان با گرفتن اطلاعات از مصدوم یا یکی از حاضرین، نوع سم را شناسایی و مشخص کرد یعنی آنکه مصدوم با چه ماده ای، چه وقت، چه میزان و چه شکلی (خوراکی، استنشاقی، پوستی یا مخاطی، تزریقی) در تماس بوده که منجر به مسمومیت او شده است. 

هنگام مشاهده فرد مصدوم چه بیهوش و هوشیار باید او در وضعیت ریکاوری (سر به پهلو و شکم به طرف زمین) قرار گیرد و توجه داشته باشیم که فرد مسموم را نباید وادار به استفراغ کرد مخصوصا در شرایطی که ترکیبات اسیدی، قلیایی، نفتی، بخور اکالیپتوس و یا ماده ای ناشناخته مصرف کرده باشد.

گاهی اوقات مصدوم ممکن است هذیان بگوید و حالت تشنج داشته باشد بدون اینکه سابقه این حالت در او وجود باشد.

** سموم خانگی 

بسیاری از مواد موجود در خانه ممکن است سمی باشند مانند صابون مایع، مواد آرایشی و بهداشتی، کبریت، سفید کننده ها، مواد شوینده، جرم بر، شیشه پاک کن، گاز پاک کن، چسب، مرگ موش، رنگ برها، حشره کش ها و سمومی که برای سمپاشی گیاهان بکار می رود، مواد نفتی مانند بنزین و گازوئیل و داروها از جمله سموم خانگی محسوب می شوند.

مسمومیت با سموم خانگی اغلب در کودکان بروز می کند چرا که کودکان زیر 5 سال بسیار کنجکاو هستند و برای شناسایی مواد اطرافشان، آنها را به دهان می برند و از خطرات اطرافشان آگاه نیستند.

کودکان به خوردن داروها و قرص هایی که در دسترس آنها باشد علاقه دارند آنها علاوه بر کنجکاوی، از رفتار بزرگترها تقلید می کنند، اگرچه بیشتر داروهای موجود در خانه خطرناک نیستند، اما بسیاری از آنها اگر بیش از اندازه مصرف شوند، ایجاد مسمومیت می کنند.

** گیاهان سمی 

خوردن بعضی از گیاهان که در باغچه خانه یا در بیابان پیدا می شوند خطرناک هستند و تماس با بعضی از آنها باعث واکنش هایی حساسیتی (آلرژیک) بدن می شوند از جمله گیاهان خرزهره، دیفن باخیا، کرچک، آزالیا و فرفیون سمی هستند که کودکان ممکن است به طرف این گیاهان بروند و آنها را بخورند.

عوارض و نشانه های مسمومیت های گیاهی شبیه به مسمومیت غذایی است و به حال شخص مصدوم بستگی دارد که چقدر از این گیاهان خورده باشد. 

** مسمومیت غذایی

مسمومیت غذایی به مجموعه اختلالاتی که در نتیجه خوردن غذاهای آلوده به عوامل میکروبی، شیمیایی یا فیزیکی در بدن بوجود می آید، مسمومیت غذایی گفته می شود که میکروب ها مسئول بخش عمده ای از مسمومیت های غذایی هستند، هرچند نباید آلودگی غذا با انواع مواد افزودنی، فلزات سنگین مانند سرب، آرسنیک، جیوه و کادمیوم باقی مانده سموم دفع آفات نباتی و همچنین سایر مواد سمی که در مراحل تولید، نگهداری و فرآوری غذا ایجاد می شوند (مانند نیتروزامین و آفلاتوکسین) را فراموش کرد.

وقتی غذا غیربهداشتی نگهداری یا پخته شود ممکن است آلوده به موادی شود که ایجاد مسمومیت غذایی کند که معمول ترین این نوع باکتریها شامل استافیلوکوک، سالمونلا و شیگلا هستند.

عوارض و نشانه های مسمومیت ناشی از باکتری ها دو تا شش ساعت پس از خوردن غذای آلوده ظاهر و مصدوم دچار حالت تهوع می شود و ممکن است استفراغ کند. دل درد، سردرد، اسهال و تب از دیگر علائم این نوع مسمومیت ها است. 

** مسمومیت دارویی

مسمومیت دارویی ناشی از مصرف دارو و یا مواد مخدر به شکل غلط یا به مقدار بیشتر از حد درمانی بروز می کند که ممکن است ناشی از مصرف مقادیر بالای دارو به قصد خودکشی یا دیگر کشی انجام شود و یا اتفاقی باشد و بیمار یراثر فراموشی و یا عدم اطلاع از نحوه مصرف دارو یا براثر اشتباه والدین یاگروه درمانی با مقادیر زیاد دارو مواجه شود که منجربه مسمومیت خواهد شد.

از مهمترین انواع مسمومیت اتفاقی از جمله در کودکان می توان به مسمومیت ناشی از شربت متادون در کودکان اشاره کرد زیرا متادون دارویی است که به عنوان جایگزین مواد مخدر به افرادی که دارای اعتیاد به مواد مخدر گروه تریاک می باشند، داده می شود. 

خوردن حتی یک قاشق از این شربت و یا تعداد اندکی قرص متادون در کودکان منجر به خواب آلودگی، بیهوشی و مرگ ناشی از توقف تنفس خواهد شد. 

عوارض و نشانه های مسمومیت ناشی از مصرف خودسرانه دارو و مواد مخدر برحسب نوع دارو و مقدار مصرف فرق می کند که همیشه با استفراغ همراه نیست بلکه ممکن است مردمک چشم ها به صورت غیرعادی گشاد یا تنگ شود. 

** مسمومیت ناشی از الکل 

الکل ماده ای که بر سیستم اعصاب مرکزی اثر می کند که مسمومیت با الکل در کشور ما بیشتر براثر مصارف غیرقانونی الکل های تقلبی (الکل متانول)و دست ساز رخ می دهد که در بیشتر مواقع فرد مسموم به دلیل ترس از قانون و یا عدم اطلاع از علایم مسمومیت به مراکز درمانی مراجعه نمی کند و همین امر منجر به کوری و یا مرگ وی خواهد شد. 

از علایم اولیه مسمومیت با الکل متانول، استشمام بوی الکل از تنفس بیمار، تهوع، استفراغ و گیجی است. همچنین علایم چشمی که بسیار مهم و حیاتی هستند مانند اختلال بینایی، ترس از نور که بیمار احساس می کند اجسام را در هاله ای از بوران یا برف هستند که در ادامه مسموم دچار کاهش هوشیاری، تشنج و مرگ خواهد شد.

** مسمومیت با منوکسید کربن

منوکسید کربن گازی بی رنگ، بی بو، بی مزه و غیر محرک است که براثر سوختن ناقص سوخت های فسیلی مانند نفت، گاز، بنزین، گازوئیل و ذغال چوب حاصل می شود که با توجه به فرارسیدن فصل سرما و استفاده از وسایل گرمایشی بویژه گازسوز، توجه به نکات موثر در پیشگیری از مسمومیت با منوکسیدکربن دارای اهمیت می شود.

اول تا هفتم آبان ماه به عنوان پیشگیری از مسمومیت ها نامگذاری شده است.

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عددی را که تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.