به كودكان استرس وارد نكید، مغزشان آسیب می بیند

به كودكان استرس وارد نكید، مغزشان آسیب می بیند

شاید استرس بیشتر موضوعی مربوط به بزرگسالان به نظر برسد، در زندگی پر از هزینه، ضرب‌الاجل، ترافیك، مشاجره، امتحان، مصاحبه و .... اغلب بزرگسالان استرس‌های زیادی را تحمل می‌كنند و به دوران كودكی غبطه می‌خورند كه بی‌خیال مشكلات دنیا، غرق در بازی بودند. اما واقعیت این است كه كودكان هم ممكن است دچار استرس شوند و بدتر از همه این كه مطالعات نشان می‌دهند استرس در دوران كودكی،‌ می‌تواند روی مغز كودك تاثیر بگذارد.
به گزارش دیسكاوری، یافته‌های جدید محققین نشان می‌دهد كه بخشی از مغز كه به حافظه مربوط می‌شود،‌ در كودكانی كه استرس مزمن را تجربه كرده‌‌اند، در مقایسه با همسالانشان كه در زندگی خود با استرس كم‌تری روبرو بوده‌اند، كوچك‌تر است.
این تفاوت تنها در اندازه فیزیكی مغز خودش را نشان نمی‌دهد، بلكه در توانایی‌های شناختی هم موثر است. كودكانی كه زندگی پراسترس‌تری دارند، در آزمون‌های حافظه فضایی، عملكرد ضعیف‌تری دارند. همچنین به گفته محققین، این كودكان در آزمون‌های سنجش حافظه كوتاه‌مدت مشكلات بیشتری دارند،‌ از جمله تكالیفی كه پیدا كردن یك علامت در بین مجموعه‌ای از جعبه‌ها را از كودك می‌خواهد.
جیمی هانسون، روانشناس در دانشگاه ویسكانسین مدیسون و محقق این مطالعه در این‌باره می‌گوید: «همه خانواده‌ها به هر حال با حدی از استرس مواجه هستند. به همین دلیل هم بسیار مهم است كه به تاثیر مشاهده شده مربوط به سطوح بالای استرس بر كودكان توجه شود». از جمله این استرس‌های شدید و یا بلندمدت می‌توان به مواردی اشاره كرد كه یكی از اعضای خانواده قربانی یك جنایت خشونت‌آمیز شده است یا زمانی كه كودك یا یكی دیگر از اعضای خانواده با یك بیماری مزمن دست و پنجه نرم می‌كند.
این مطالعه، در واقع تاییدی است بر مطالعات قبلی مبنی بر این كه استرس روی كودكان موثر است. از جمله می‌توان به یكی از مطالعات اخیر اشاره كردكه نشان می‌دهد مواجهه كودك با نمونه‌های زیادی از خشونت،‌ باعث می‌شود كه در سطح سلولی، زودتر سنش بالا برود. همچنین مطالعه دیگری بیان می‌دارد كه استرس در دوران كودكی می‌تواند چندین سال از عمر یك نفر كم كند.

اندازه‌گیری میزان استرس
این گروه از محققین، در واقع موضوع مطالعه خود را از كار بر روی حیوانات الهام گرفته بودند كه نشان می‌داد بین استرس و تغییرات مغزی ارتباطی وجود دارد،‌ به خصوص در قشر پیش‌پیشانی مغز كه در حافظه فعال نقش دارد، یا بخشی از حافظه شما كه برای یادآوری سریع مورد استفاده قرار می‌گیرد.
محققین در این مطالعه كه با بودجه موسسه‌های ملی سلامت انجام گرفت، با 61 كودك سنین 9 تا 14 سال مصاحبه كردند و از آن‌ها در مورد رویدادهای استرس‌زای زندگی‌شان سوال پرسیدند. آن‌ها همچنین از تصویربرداری ام.آر.آی برای عكس‌برداری از مغز شركت‌كنندگان در مطالعه استفاده كردند و به این نتیجه رسیدند كه شكنج قدامی در كودكانی كه در طول زندگی خود با استرس زیادی مواجه شده‌اند، ‌فضای كم‌تری را در مغز اشغال كرده است. شكنج قدامی، در قشر پیش‌پیشانی مغز قرار گرفته و به باور دانشمندان،‌ در طیفی از هیجانات و شناخت‌ها،‌ از جمله حافظه فعال فضایی یا امكان پردازش اطلاعات فضایی و نیز امكان دستیابی سریع بدان‌ها نقش دارد.
هانسون می‌گوید: «البته این تفاوت بسیار جزیی است، اما همین تفاوت جزیی به توانمندی‌های شناختی بسیار مهمی برمی‌گردد».
محققین همچنین میزان ماده سفید و ماده خاكستری مغز كودكان را با هم مقایسه كردند. در گروهی كه زندگی پر از استرسی داشتند،‌ هم میزان ماده سفید و هم میزان ماده خاكستری مغز در مقایسه با سایر كودكان كم‌تر بود. ماده سفید،‌ زایده‌های بلند و دوك‌مانند سلول‌های عصبی مغز را شامل می‌شود كه مسئولیت انتقال سیگنال‌های الكتریكی مورد استفاده سلول‌های مغزی برای ایجاد ارتباط بین آن‌ها را بر عهده دارند. اما ماده خاكستری، از بدنه سلول‌های عصبی تشكیل شده است كه از اطلاعات منتقل‌شده توسط ماده سفید استفاده می‌كند و در واقع كار اصلی پردازش را انجام می‌دهد.

آسیب ماندگار؟
البته هانسون و همارانش مطمئن نیستند كه مكانیسم پشت ارتباط به دست آمده بین استرس و تغییرات مغزی چیست، با این حال فرضیه‌هایی دارند. هانسون در این‌باره می‌گوید:‌ «مواجهه با سطوح بسیار بالای استرس می‌تواند روی مواد شیمیایی مهمی در بدن و مغز تاثیر بگذارد». وی به طور خاص به دو ماده شیمیایی خاص، كورتیزول و دوپامین اشاره دارد. به گفته هانسون،‌ هورمون كورتیزول با استرس افزایش می‌یابد و روی سلول‌های مغزی تاثیر می‌گذارد.
البته این شانس هنوز وجود دارد كه این تغییرات به وجود آمده در رشد مغز فقط موقتی باشند. هانسون توضیح می‌دهد: «‌تلاش ما بر این نیست كه ثابت كنیم استرس تاثیری همیشگی روی مغز افراد خواهد داشت. ما اصلا نمی‌دانیم كه آیا این‌طور هست یا نه و این كه استرس دقیقا چه‌طور چنین تاثیری روی مغز می‌گذارد. ما فقط یك تصویر داریم:‌ از هر شركت‌كننده تنها یك تصویر ام.آر.آی داریم و در این مرحله،‌ نمی‌توانیم بگوییم كه این فقط یك تاخیر در فرایند رشد مغز است یا این كه این تغییرات برای همیشه باقی می‌مانند. ممكن است این اتفاق بیافتد چون مغز خیلی انعطاف‌پذیر است و بسیار قابلیت تغییر دارد،‌ در حدی كه ممكن است تغییرات به وجود آمده در مغز كودكانی كه با استرس‌های زیاد مواجه بوده‌اند،‌ با گذشت زمان جبران شود.»
برای اطلاعات بیشتر در این زمینه هنوز به مطالعات بیشتری نیاز است. آن‌چه مشخص است این است كه دست‌كم در دورانی از زندگی، كودكانی كه زندگی پراسترسی دارند،‌ تغییراتی را در بخش‌هایی از مغز خود تجربه می‌كنند كه می‌تواند روی توانمندی‌های هیجانی و شناختی آن‌ها تاثیر بگذارد.
منبع: خبر آنلاین

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عددی را که تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.