توصیه های «آهنی» به اهداكنندگان خون

توصیه های «آهنی» به اهداكنندگان خون

با توجه به احتمال كاهش ذخیره آهن بدن در برخی اهداكنندگان خون كه سطح هموگلوبین آنها پایین است، توصیه كارشناسان انتقال خون، مصرف مواد غذایی حاوی آهن شامل گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ و حبوبات پس از اهدای خون است.

به گزارش سرویس «سلامت» ایسنا، یكی از سلول‌های خون، «گلبول قرمز» است كه در مغز استخوان‌های پهن ساخته می‌شود. در داخل گلبول قرمز، ماده‌ای پروتئینی به نام «هموگلوبین» وجود دارد كه وظیفه رساندن اكسیژن از ریه‌ها به بافت‌های بدن را بر عهده دارد. اگر به اندازه كافی گلبول قرمز در مغز استخوان ساخته نشود، اكسیژن كافی به بافت‌ها نمی‌رسد و سوخت و ساز بدن مختل می‌شود و علایم كم‌خونی بروز می‌كند.

یكی از عناصر مورد نیاز برای ساخت هموگلوبین، آهن است. بنابراین هنگامی كه مقدار آهن بدن كم شود، گلبول قرمز به حد كافی ساخت نمی‌شود. آهن مورد نیاز بدن به طور طبیعی از مواد غذایی تامین می‌شود اما جذب آهن از مواد غذایی و ورود آن به خون به سختی صورت می‌گیرد و درصد كمی از كل آهن مواد غذایی در بدن جذب می‌گردد. مقداری از آهن جذب شده در بدن برای ساخت گلبول قرمز استفاده می‌شود و مابقی آهن در بدن به فرمی به نام "فریتین" ذخیره می‌شود كه در هنگام نیاز، از آن استفاده می‌شود. تنها راه دفع آهن جذب شده، خروج خون از بدن (به هر علتی) می‌باشد و هیچ راه دفع دیگری ندارد. هر چند آهن عنصری مهم در امر خونسازی است؛ اما افزایش آهن به بیش از حد نرمال نیز برای بدن خطرناك می‌باشد.

از آنجا كه با اهدای خون تقریبا 200 میلی‌گرم آهن از بدن برداشت می‌شود باید این اطمینان حاصل شود كه اهداكننده مبتلا به كم‌خونی نیست. بدین‌منظور قبل از هر بار اهدای خون، هموگلوبین فرد اندازه‌گیری می‌شود.


تعیین هموگلوبین قبل از اهدای خون

به دو روش می‌توان هموگلوبین خون را اندازه‌گیری كرد:

- اندازه‌گیری هموگلوبین از طریق گرفتن خون از رگ

- اندازه‌گیری هموگلوبین از طریق گرفتن خون از مویرگ

تجربه نشان داده است كه تمایل برخی از اهداكنندگان به گرفتن خون از رگ نسبت به روش دوم بیشتر است، اما روش اول با مشكلاتی از قبیل تحمل ورود دو بار سوزن برای اهداكنندگان و ارسال نمونه به آزمایشگاه و دریافت جواب از آزمایشگاه كه طبعا منجر به طولانی شدن زمان انتظار می‌شود، همراه است.

در روش دوم قطره خون از نوك انگشت فرد (خون مویرگی) گرفته می‌شود كه بر روی صفحه‌ای فلزی به نام "میكروكوت" ریخته و در دستگاهی گذاشته شده و در فاصله چند ثانیه هموگلوبین گزارش می‌شود. اگر هموگلوبین پایین‌تر از حد قابل قبول باشد، اجازه اهدای خون به فرد داده نمی‌شود. به علت مشكلات مطرح شده، در هیچ جایی از دنیا متداول نیست هموگلوبین قبل از اهدای خون از طریق گرفتن خون از رگ و ارسال نمونه به آزمایشگاه تعیین شود.

لازم به ذكر است، در صورتی كه فردی تا یك ماه قبل از اهدای خون آزمایش هموگلوبین داده باشد می‌تواند آن را جهت ارائه به پزشك، همراه خود بیاورد.


سطح هموگلوبین قابل قبول برای اهدای خون

تا سال گذشته حداقل سطح هموگلوبین قابل قبول برای مردان و زنان g/dl 12.5 بود. اخیرا حداقل سطح هموگلوبین قابل قبول در كشور برای مردان g/dl 13 و برای زنان g/dl 12 در نظر گرفته شده است.

هر چند هنوز در بسیاری از كشورها از جمله آمریكا حداقل هموگلوبین قابل قبول برای اهدای خون g/dl 12.5 است اما مطالعات انجام شده در مركز تحقیقات سازمان انتقال خون ایران نشان داده كه برخی از مردان با هموگلوبین g/dl 13-12.5، دچار كمبود ذخیره آهن بوده و این احتمال وجود داشته كه در صورت اهدای خون متعاقبا دچار كم خونی شوند. بر این اساس حداقل سطح هموگلوبین قابل قبول برای اهدای خون در مردان در كشور از g/dl 12.5 به g/dl 13 افزایش یافت.

سطح هموگلوبین در زنان به طور طبیعی پایین‌تر از مردان است. از آنجایی كه محدوده نرمال هموگلوبین در زنان 16-12 g/dl است و همچنین با توجه به اجرای برنامه پیشگیری از كم‌خونی در زنان اهدا‌كننده، سطح هموگلوبین قابل قبول برای زنان g/dl 12 در نظر گرفته شد.

حجم خون اهدا شده 450 سی‌سی می‌باشد كه كمتر از 10 درصد حجم خون فرد است. بدن قادر به جبران خون اهدایی بوده و این مقدار خون به سرعت جایگزین می‌شود با این حال اقدامات زیر جهت جبران سریع‌تر آهن از دست رفته باید مورد توجه قرار گیرد:

- پس از اهدای خون رژیم غذایی حاوی آهن شامل گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ و حبوبات مصرف شود. مصرف ویتامین C همراه با مواد غذایی حاوی آهن، جذب آهن را افزایش می‌دهد.

- فواصل بین دو اهدای خون رعایت شود. پزشكان عقیده دارند افراد سالم می‌توانند در طول یك سال 4- 3 بار خون اهدا كنند (مردان 4 بار در سال و زنان 3 بار در سال) به شرطی كه بین دو اهدای خون حداقل 8 هفته (2 ماه) فاصله باشد.

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عددی را که تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.