آشپزی با پوست چه می‌کند؟

سلامانه :بسیاری از ما تجربه خارش پوست دست هنگام خرد كردن گوجه، فلفل یا میوه‌هایی از این دست را داشته‌ایم و برای خیلی از ما این پرسش پیش آمده كه چطور می‌توانیم از آن جلوگیری كنیم؟ تماس با برخی موادغذایی برای بسیاری از ما عوارضی در پی دارد كه بخش عمده آنها مربوط به درماتیت‌های تماسی است...

 هفته نامه سلامت نوشت:

شاید برای ما كه در منزل غذا درست می‌كنیم، آسان باشد كه از دست زدن به یك ماده غذایی پرهیز یا كار با آن را به یكی از اطرافیان واگذار كنیم اما این كار برای كسانی كه به‌صورت حرفه‌ای به كار آشپزی مشغول هستند و به آن به‌عنوان یك شغل نگاه می‌كنند، جدی‌تر است. این افراد روزمره با انواع و اقسام موادغذایی سر و كار دارند و اگر پوست آنها به این مواد حساس باشد، مشكلات فراوانی برایشان به وجود خواهد آمد.

درماتیت یا التهاب پوست در موارد تماس با موادغذایی می‌تواند در محل كار یا منزل ایجاد شود و به 3 شكل عمده (درماتیت تماسی- تحریكی، درماتیت تماسی آلرژیك و كهیر تماسی) دیده می‌شود. نكته مهم در مورد این عوارض این است كه درماتیت‌ها در همه افراد ایجاد نمی‌شود و ممكن است پوست افراد، به مواد مختلف واكنش نشان دهد. بدون تردید بعد از آشپزها و نانواها كه مدام با موادغذایی كار می‌كنند، خانم‌های خانه‌دار در معرض ابتلا به درماتیت هستند.

 

درماتیت تماسی

علایم پوستی درماتیت تماسی با توجه به شدت حساسیت فرد (استعداد ذاتی)، نوع ماده ایجادكننده و میزان تماس با ماده مورد نظر متغیر است. مهم‌ترین علایم عبارتند از: کهیر، قرمزی پوست، پوسته‌ریزی، خارش، ترك خوردن پوست و گاهی تاول.

 

چرا درماتیت ایجاد می‌شود؟

در درماتیت یا التهاب پوست در اثر تماس با غذاها، اولین موضوع مهم، تماس طولانی و مكرر با مواد غذایی و ادویه‌هاست كه با درماتیت پایدار در ناحیه دست ظاهر می‌شود. علت قابل‌توجه دیگری كه در بروز انواع حساسیت‌های تماسی به غذاها بسیار اهمیت دارد، شستشو و تماس مكرر دست‌ها با مواد شوینده است. یعنی بیشتر افراد مستعد، علاوه بر تماس مكرر با مواد غذایی، به‌دلیل نوع كار خود مدام باید دستانشان را بشویند و به همین دلیل پوستشان در تماس مداوم با آب و مواد شوینده به‌تدریج لایه شاخی خود را از دست می‌دهد. این مساله می‌تواند عاملی موثر برای شیوع بیشتر درماتیت دست‌ها باشد. مكانیسم‌های متفاوتی برای ایجاد درماتیت تماسی با غذاها وجود دارد و بیشتر موادغذایی قادر به ایجاد این عارضه هستند اما بروز هریك از انواع آن در افراد مختلف به ویژگی‌های پوست فرد بستگی دارد.

 

درماتیت تحریكی

شایع‌ترین نوع درماتیت تماسی شغلی در مشاغلی كه شاغلان در آن در تماس مكرر با مواد غذایی هستند، درماتیت تحریكی است كه از اثر مستقیم تماس ماده غذایی با پوست ایجاد می‌شود. رایج‌ترین مواد غذایی ایجادكننده درماتیت تحریکی عبارتند از: آب مركبات، سیر و پیاز، تربچه، خردل، ذرت و آناناس. از این میان، درماتیت تماسی ناشی از تماس پوست با سیر، بیشتر به شكل قرمزی و پوسته‌ریزی و ترك خوردن نوك انگشتان دیده می‌شود. افزودنی‌های غذایی، طعم‌دهنده‌ها و رنگ‌های غذایی نیز از دیگر عوامل ایجادكننده درماتیت تماسی - تحریكی هستند.

 

درماتیت آلرژیك

شكل دیگر درماتیت تماسی، نوع آلرژیك آن است. شیوع این نوع درماتیت از نوع تحریكی كمتر است و عمده‌ترین عامل ایجادكننده آن سبزی‌ها و میوه‌هایی مثل انبه هستند. حساسیت به ادویه‌هایی مانند فلفل، دارچین، جوز هندی، زنجبیل، برگ بو و وانیل است كه در بیشتر موارد به شكل التهاب پوست یا (بادکردن كف دست و انگشتان دست) تظاهر می‌كند.

 

كهیر

گونه دیگری از درماتیت‌های تماسی به غذاها به شكل كهیر تماسی دیده می‌شود. كهیر با قرمزی و تورم و خارش شدید تظاهر می‌كند، در اغلب موارد گذراست و معمولا در مدت حدود 30 دقیقه برطرف می‌شود.

 

چه باید کرد؟

تشخیص درماتیت‌های تماسی با گرفتن شرح حال از بیمار و در صورت لزوم، بهر‌ه‌گیری از تست‌های استاندارد امكان‌پذیر است. درماتیت تماسی شغلی باعث كاهش كیفیت زندگی و كاهش رضایت فرد از محیط كار می‌شود و حتما باید در این موارد اقدام‌های پیشگیری‌كننده انجام شود. مهم‌ترین اقدام در این موارد، كاهش یا جایگزین‌كردن تماس‌های مضر با مواد تحریك‌كننده است. افراد مستعد، باید حتما از دستكش‌های مناسب استفاده كنند. اقدام‌های درمانی به شدت درماتیت بستگی دارند و به غیر از توصیه‌های مربوط به پرهیز از تماس، داروهایی مانند ضدخارش‌ها و استروییدهای موضعی، خوراكی و تزریقی می‌تواند در كاهش علایم درماتیت تماسی در فرد مبتلا موثر باشد. در موارد شدید كه احتمال بروز صدمه‌های جبران‌ناپذیر به فرد وجود دارد، حتی تعویض شغل برای فرد در معرض ابتلا به درماتیت تماسی با غذا ضروری است.

آشپزی به شرط سلامت

بسیاری از خانم‌های خانه‌دار نسبت به ایمنی محیط‌كار خود بی‌توجه‌اند و مثلا هنگام جابجا كردن ظروف حاوی غذای داغ دچار سوختگی می‌شوند. توصیه می‌شود قبل از اینكه قابلمه حاوی برنج یا ماكارونی در حال جوش را بردارید و آماده آبكشی شوید، مسیر حركت خود را وارسی كنید تا مبادا چیزی سر راهتان باشد. توصیه می‌شود قبل از اینكه چاقو به دست بگیرید و موادغذایی را برش بزنید، چاقو و دسته‌اش را بررسی كنید. در محل مناسبی قرار بگیرید و احتیاط را فراموش نكنید. این مطلب، شما را با توصیه‌های مهمی از همین قبیل آشنا می‌کند:

 

آشپزی و سوختگی: گاهی ممکن است به‌دلیل اینكه عجله دارید یا گمان می‌كنید قادرید ظرف داغ را به سرعت جابجا كنید، در استفاده از دستگیره‌های مناسب اهمال‌كاری ‌كنید، اما سوختگی پوست از هر درجه‌ای كه باشد، دردسرساز است. حتما هنگام آشپزی از دستگیره‌های مناسب استفاده كنید و اگر از فر استفاده می‌كنید، دستكش مخصوص فر را بپوشید. اگر به هر دلیل، پوست با ظرف یا بخارهای داغ تماس پیدا كرد، باید بلافاصله محل سوختگی را زیر آب سرد بگیرید. اگر تاول ایجاد شده، نباید آن را دستكاری كنید و بتركانید. استفاده از پماد زینك‌اكساید بلافاصله پس از شستشوی پوست با آب سرد نیز كمك‌كننده است. بد نیست در آشپزخانه پماد زینك‌اكساید داشته‌باشید. سوختگی‌های‌ جدی‌تر معاینه طبی می‌خواهد.

 

آشپزی و كمردرد: تهیه غذا وقتگیر است. شاید یك آشپز به این نكته دقت نكند كه مدت‌هاست روی پاهایش ایستاده و آنقدر حواس‌اش به تهیه غذا بوده كه فراموش كرده ستون مهره‌هایش در یك حالت ثابت و تحت‌فشار است. اگر آشپزها و همه كسانی كه به‌دلیل شرایط كاری‌شان مجبورند مدت‌ها روی پا بایستند به این نكته دقت نكنند و اصول صحیح ایستادن را ندانند، قطعا دچار كمردرد و پادرد خواهندشد. صاف بایستید و قوز نكنید. هر از چندگاهی پاهایتان را جابجا كنید و اگر مجبورید بالای سر غذایی بمانید، یك چهارپایه كوتاه یا جعبه زیرپایتان بگذارید و به‌طور متناوب پاهایتان را روی آن قرار دهید تا راستای ستون فقرات شما عوض شود و مدام به یك نقطه فشار نیاید. اگر درمورد درست ایستادن خود شك دارید، به دیوار تكیه دهید و سر و باسن خود را به دیوار بچسبانید. حالا باید بین مهره‌های گردن تا دیوار و بین‌مهره‌های كمر و دیوار حدود 5سانتی‌متر فاصله باشد چانه را به گلو نزدیك كنید. سرشانه‌ها نه بالا باشند نه افتاده. هیچ خمی به جلو، عقب یا طرفین نباید در ستون مهره‌هایتان باشد. شاید همین تمرین ساده، خستگی ناشی از ایستادن مداوم را كم كند.

 

آشپزی و مشكل‌های تنفسی: نسبت به تهویه محیط آشپزخانه حساس باشید. از باز بودن پنجره یا سلامت هود آشپزخانه مطمئن شوید. استنشاق بخارهای غذا به‌خصوص هنگام داغ شدن روغن و سرخ كردن موادغذایی در درازمدت به سلامت مجاری هوایی شما آسیب می‌زند. كسانی كه به شغل آشپزی در محیط‌های بسته و بدون تهویه مشغول بوده‌اند بعد از گذشت چند سال دچار تنگی‌نفس‌های شبه‌آسم شده‌اند.

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عددی را که تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.