رژیم غذایی مخصوص مبتلایان به چربی خون بالا

سلامانه :بعضی‌ها چربی خونشان بالاست اما برای کاهش آن تنها یك کار می‌کنند و آن کار این است که بعد از خوردن غذا یك استکان آبغوره سر می‌کشند! مصرف آبغوره برای کاهش چربی خون یکی از آن توصیه‌های عامیانه?ای است که ممکن است از هرکسی بشنویم.

 هفته نامه سلامت نوشت:توصیه‌هایی از این دست کم نیستند اما سؤال این است که پزشکان و متخصصان تغذیه چقدر با این قبیل توصیه‌ها موافقند؟ آیا این روش‌ها را می‌توان جایگزین دارودرمانی کرد؟ آیا می‌توان از این قبیل توصیه‌های تغذیه‌ای در کنار دارودرمانی استفاده کرد؟ دکتر تیرنگ نیستانی، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی و دانشیار انستیتو تحقیقات تغذیه كشور و دانشگاه علوم‌پزشكی شهید بهشتی، به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد.

 

آقای دکتر! چه زمانی می‌گوییم چربی‌خون کسی بالا رفته است؟

شاید اصطلاح بهتر به جای چربی‌خون بالا، اختلال چربی‌خون باشد. چربی‌ها به 2 گروه، كلسترول و تری‌گلیسرید تقسیم می‌شوند. كلسترول خود 2 زیرگروه دارد كه شامل HDL یا كلسترول خوب و LDL یا كلسترول بد است. اگر در فردی HDL پایین باشد، عامل خطر برای ابتلا به بیماری‌های قلبی- عروقی محسوب می‌شود. پس اصطلاح چربی‌خون بالا درست نیست.

اما چربی‌خون چه زمانی اختلال پیدا می‌كند؟

در مورد كلسترول، عدد كلی 250 میلی‌گرم در دسی‌لیتر وجود دارد كه نباید میزان آن از این حد بالاتر برود. در مورد تری‌گلیسرید عدد 100 میلی‌گرم در دسی‌لیتر ذکر شده است. در مورد HDL هم برای آقایان، باید عددی بالای 
40 و برای خانم‌ها بالای 50 میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد. برای كلسترول LDL نیز حد مطلوب، زیر 100 میلی‌گرم در دسی‌لیتر است و بالای 140 میلی‌گرم در دسی‌لیتر نیاز به درمان دارد.

اختلال در چربی‌خون چه مشکلی ایجاد می‌كند؟

اگر تری‌گلیسرید بالا و HDL پایین بیاید به‌خصوص مجموع آنها با هم می‌تواند زمینه‌ساز نشانگان متابولیک و بیماری‌های قلبی-عروقی باشد. نشانگان متابولیك 5 مشخصه دارد كه 2 مورد مربوط به تری‌گلیسرید بالای 150 و HDL پایین و یك مورد مربوط به بالا بودن اندازه دور شكم است. بزرگ بودن دور شكم در افرادی كه نشانگان متابولیك دارند، مشترك است و در واقع خود باعث ایجاد اختلال در چربی‌خون می‌شود.

 فردی كه اختلال چربی‌خون دارد باید فورا چربی را از برنامه غذایی‌اش حذف کند؟

نه، به‌هیچ‌وجه! مهم‌ترین اقدام كنترل وزن است كه حتما با حذف چربی اتفاق نمی‌افتد. بسیاری از بیماران غذای آبپز می‌خورند اما چربی‌خونشان كاهش نمی‌یابد، چون وزنشان کم نمی‌شود، بنابراین افراد مبتلا اول باید چربی‌ شكمی‌شان را از بین ببرند.

 یعنی فرد مبتلا می‌تواند چربی بخورد؟

این موضوع به نوع چربی بستگی دارد. برخی غذاها میزان چربی‌های بد را در خون بالا می‌برند و چربی‌خوب را كاهش می‌دهند و برخی دیگر برعكس عمل‌ می‌كنند. فردی که مبتلا به اختلال چربی‌خون است، باید چربی‌های بد را حذف و چربی خوب را در حد توصیه‌شده مصرف كند. تاکید می‌کنم در حد توصیه شده چون كالری چربی‌خوب و بد مساوی است و هر گرم چربی 9 کیلوكالری انرژی دارد.

منظورتان از چربی خوب و بد چیست؟

چربی‌های غذایی به 2 گروه تقسیم می‌شوند؛ چربی‌های مرئی و پنهان. چربی‌های بد قابل‌رویت مثل چربی‌های گوشت‌قرمز و تمام چربی‌های جامد از جمله روغن‌های نباتی، كره، خامه، چربی‌های لبنیات و بدتر از همه چربی‌های ترانس است كه از اشباع و جامدكردن روغن‌های گیاهی تولید شده‌اند و در روغن‌های جوشیده و دودكرده بیشتر وجود دارند. در كل، روغن‌های گیاهی كلسترول ندارند ولی چربی‌های جامد از جمله روغن‌های گیاهی جامد می‌توانند كلسترول خون را بالا ببرند. چربی‌های پنهان نیز مثل چربی‌ای كه در میان الیاف گوشت است و قابل‌پاك‌كردن نیست یا چربی‌ موجود در شیرینی، بیسكویت و كالباس و سوسیس كه جداکردنی نیستند و معمولا میزان چربی بد در آنها خیلی زیاد است، می‌توانند باعث اختلال چربی‌خون شوند. چربی‌خوب مرئی نیز مثل روغن‌زیتون، كلزا، روغن‌های مایع مثل روغن سویا، آفتابگردان، ذرت و... چربی‌های خوب پنهان مثل چربی مغزدانه‌هایی نظیر بادام، بادام‌زمینی، گردو، پسته.

 از بین گوشت‌ها کدام یک چربی بد کمتری دارد؟

بهترین گوشت، گوشت شترمرغ است كه چربی‌ خیلی پایینی دارد. گوشت‌قرمز بدترین نوع چربی را دارد و نباید بیش از یكی‌، دو وعده در هفته مصرف شود. گوشت سفید هم انتخاب مناسبی است و گوشت ماهی بر همه در این گروه ارجح است.

حرفی از تخم‌مرغ نزدید! فردی که اختلال چربی‌خون دارد، می‌تواند تخم‌مرغ مصرف كند؟

در یك رژیم‌غذایی سالم اگر فردی به اندازه توصیه شده میوه و سبزی دریافت كند و چربی بد نخورد، مصرف یک تخم‌مرغ در روز یا 3-2 عدد در هفته، گرچه كلسترول دارد اما مشكلی ایجاد نمی‌كند. با این حال این مساله بستگی به نظر متخصص تغذیه دارد.

 آیا با خوردن برخی موادغذایی مثل آب کرفس یا آبغوره و... هم می‌توان چربی‌خون را پایین آورد؟

افزایش دریافت سهم سبزی‌ها به دلیل آنكه فیبر دارند و از نظر میزان آنتی‌اكسیدان‌ها قوی هستند، می‌تواند موثر باشد. چربی‌ بد به تنهایی مشكل‌ساز نیست اما وقتی در بدن اكسید شد، بیماری‌زا خواهد شد. در اینجا آنتی‌اكسیدان‌ها اثر پیشگیری‌كننده دارند. مصرف روزانه 3 تا 4 سهم میوه‌ نیز توصیه می‌شود البته مصرف بیش از این مقدار، باعث چاقی و بروز اختلال در چربی‌خون می‌شود.

از بین میوه و سبزیجات کدام‌یک موثرترند؟

برخی سبزی‌ها مثل شوید یا سیر روی تری‌گلیسرید اثر مثبتی دارند اما تاثیر آنها تنها در یك رژیم‌غذایی سالم معنی پیدا می‌كند.

 غوره و لیمو، چای سبز و قهوه چطور؟ تاثیری در کاهش چربی ندارند؟

آبغوره و آبلیمو تاثیر قابل‌ملاحظه‌ای از نظر بالینی روی چربی‌خون ندارند. مصرف قهوه و چای سبز نیز به اندازه‌ای كه بتوان به شكل كلینیكی روی آن تكیه كرد تاثیری بر چربی‌خون ندارد. قهوه تا روزی 4 فنجان کاملا بر چربی‌خون بی‌اثر است. حتی از سوی دیگر، مصرف‌ كافئین در مقادیر بالا می‌تواند كلسترول را بالا ببرد. چای سبز نیز اثر خوبی دارد چون آنتی‌اكسیدان قوی است ولی این‌طور نیست كه تنها با مصرف چای سبز، فرد بتواند اختلال چربی‌خونش را برطرف كند. همان‌طور که گفتم فردی موفق است که رژیم‌غذایی‌اش را اصلاح کند، فعالیت بدنی منظم و ورزش مستمری داشته باشد و به‌طور خلاصه سبک زندگی درستی را انتخاب کند.

 فردی که برای کاهش چربی‌خون دارو می‌خورد باز هم باید رژیم‌غذایی‌اش را رعایت کند؟

در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های قلبی- عروقی و بالا بردن HDL یعنی چربی‌خوب، مهم است چون اثر حفاظتی آن از اثر بد LDL بیشتر است، بنابراین فقط خوردن دارو كفایت نمی‌كند و باید با تغذیه HDL را بالا برد.

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عددی را که تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.
  • AKBAR.SIANPOUR دوشنبه, 2 دی 1392 - ساعت : 17:59:57
    برای بار اولی است که به این سایت وارد شدم وبا توجه به سابقه داشتن چربی خون بالا از مطلعه این مطلب که بسیاررسا وکامل بیان شدهاستفاده نمودم متشکرم