تبلیغ نمک تقلبی در تلویزیون!

سلامانه : بیش از 20 سال پیش در کشور گواتر آنقدر شایع شده بود که برای مقابله و پیشگیری از آن، نظام سلامت کاری کرد کارستان و برای اولین‌بار، نمک یددار شد دوای درد. اما با گذشت آن سال‌ها و حل شدن مشکل کمبود ید در کشور، انگار همه تصور کردند دیگر این مشکل ریشه‌کن شده و امکان برگشت آن وجود ندارد...

هفته نامه سلامت نوشت:

 در حالی که این روزها بازار پر است از نمک‌های تقلبی و برخی تولیدکنندگان دیگر اهمیتی به یددار کردن نمک نمی‌دهند. در «دید‌بان تغذیه» این هفته در مورد مشکلاتی که در صنعت نمک به وجود آمده، با دکتر زهرا عبداللهی، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت گفت‌وگو کرده‌ایم. 

 

سلامت: چه اتفاقی باعث شد که از بیش از 20 سال پیش تاکنون، نمک‌های خوراکی یددار شوند؟

تا 2 دهه قبل، ایران بین كشورهای دچار كمبود شدید ید قرار داشت. اولین بررسی ملی اختلال‌های ناشی از كمبود ید در سال 1368، شیوع گواتر را به‌عنوان نشانه كمبود ید در دانش‌آموزان مدارس بیشتر استان‌های كشور بین 30 تا 70درصد گزارش کرد. ید یك عنصرضروری برای بدن است كه برای رشد و نمو، حتی قبل از تولد نیز مورد نیاز است. كمبود ید، از طریق ایجاد اختلال در رشد و تكامل مغز، میلیون‌ها نفر از ساكنان كره زمین را در معرض خطر قرار داده درحالی كه آسیب مغزی ناشی از کمبود این عنصر به آسانی قابل پیشگیری است. کمبود ید باعث بزرگی غده تیروئید می‌شود و بزرگی غده تیروئید را گواتر می‌نامند. اختلال در رشد مغزی و جسمی، ناشنوایی و انحراف چشم، کاهش بهره هوشی کودکان، کاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی هم از دیگر عوارض کمبود ید هستند.

یدرسانی از طریق همگانی‌كردن مصرف نمك یددار، ساده‌ترین و مطمئن‌ترین روش پیشگیری و كنترل این اختلال است و در بسیاری از كشورهای جهان به كار می‌رود. مطالعه‌های محققان كشور طی سال‌های 1362 تا 1368 نشان داد حدود 20 میلیون نفر از مردم كشور ما در معرض كمبود ید قرار دارند. نتایج این مطالعه‌ها باعث شد رفع اختلال‌های ناشی از كمبود ید، یكی از اولویت‌های بهداشتی كشور شناخته و كمیته كشوری مبارزه با عوارض ناشی از كمبود ید در سال 1368 تشكیل شود. این كمیته، تهیه و توزیع نمك یددار را در سطح جامعه، به عنوان راهكار اصلی مبارزه با این اختلال انتخاب کرد و تلاش برای یددار كردن نمك‌های یددار به‌وسیله وزارت بهداشت آغاز شد.

سلامت: آیا تجربه یددار کردن نمک در سایر کشورها نیز وجود دارد؟

ایران در بین كشورهای مدیترانه شرقی، اولین كشوری بود كه اقدام به بررسی كشوری گواتر و تولید و توزیع نمك یددار در سطح جامعه کرد و به موفقیت‌های چشمگیری نیز طی دهه گذشته در زمینه مبارزه با اختلال‌های ناشی از كمبود ید دست یافت. در سال 1375، با احراز دو شاخص عمده؛ یكی مصرف بیش از 95 درصد خانوارها از نمك یددار و دیگری میانه ید ادرار بالاتر از 100 میكروگرم در لیتر در دانش‌آموزان، به‌عنوان كشور عاری از اختلال‌های ناشی از كمبود ید در منطقه شناخته شده است. آخرین بررسی كشوری در سال 1386 نشان داد علاوه بر استمرار كفایت یدرسانی كه با مناسب بودن میانه ید ادرار در كلیه استان‌ها مشخص شد، درصد گواتر در دانش‌آموزان كشور به كمتر از 5 درصد كاهش یافته است. این بررسی نشان داد برای كاهش شیوع گواتر، سال‌های متمادی پس از شروع یدرسانی وقت لازم است.

سلامت: آیا بررسی جدیدی در مورد کمبود ید در کشور انجام شده است؟ 

بله، بررسی‌های جدید ما از طریق اندازه‌گیری ید در ادرار دانش‌آموزان نشان می‌دهد در برخی نقاط کشور، ید ادرار دانش‌آموزان پایین است و نگرانی ما این است که با وجود موفقیت‌هایی که کسب کردیم، به عقب برگردیم.

سلامت: به‌نظر می‌رسد دیگر پیگیری‌های سفت و سخت برای یددار کردن نمک‌ها وجود ندارد و برخی کارخانه‌های تولید نمک به محصولشان ید نمی‌زنند.

متاسفانه همین‌طور است! نگرانی ما از وجود نمک‌های تقلبی در بازار و تبلیغات گسترده‌ای است که در مورد نمک‌های غیراستاندارد مانند نمک دریا می‌شود که حتی پای این تبلیغات به برنامه‌های آشپزی تلویزیون هم کشیده شده است. متاسفانه برخی افراد سودجو، نمک دریا را که مجوز تولید ندارد و حتی به‌دلیل وجود ناخالصی فراوان ممکن است حاوی دو ماده سرطان‌زا (سرب و کادمیوم) باشد، تبلیغ می‌کنند. از سوی دیگر، بسیاری از نمک‌های تقلبی به‌صورت زیرزمینی تولید می‌شوند که دسترسی به تولیدكنندگانشان کار مشکلی است و قابل‌پیگیری نیست. 

سلامت: چه نهادی بر کارخانه‌های مجوزدار نمک نظارت دارد تا ید تعیین شده به نمک‌ها زده شود؟

سازمان غذا و دارو باید بر کارخانه‌های تولید نمک نظارت و تولیدکننده‌های متخلف را شناسایی کند اما مشکل اصلی اینجاست که قوانین ما در این زمینه بازدارنده نیست. نگرانی دیگری که در این زمینه وجود دارد این است که از زمان تحریم، یدید پتاسیم گران شده و ممکن است کارخانه‌ها ید با کیفیت پایین خریداری کنند یا یدید پتاسیمی که برای مصارف دامی است، استفاده شود. 20سال پیش سازمان یونیسف رایگان به ما ید می‌داد. پس از آن نیز تولیدکنندگان نمک یک تعاونی تشکیل دادند و ید را وارد می‌کردند.

سلامت: چه راهکاری برای مقابله با این مشکلات پیشنهاد می‌کنید؟ 

حفظ شاخص‌های به دست آمده و جلوگیری از برگشت دوباره مشكل كمبود ید در كشور در گرو همكاری همه بخش‌ها برای ساماندهی واردات یدید پتاسیم، حمایت از صنایع تصفیه نمك، اطلاع‌رسانی و آگاه کردن مردم از خطرهای مصرف نمك‌های غیراستاندارد و نبودن مجوز‌های بهداشتی، پایش منظم كیفیت نمك‌های خوراكی و برخورد قانونی با افراد سودجو است. لازم است یادآور شوم که با تصفیه نمك، انواع ناخالصی‌های آن گرفته می‌شود. این ناخالصی‌ها مانند شن، ماسه و خاك و مواد آلوده‌كننده كه برای استخراج از معدن استفاده می‌شود و مواد محلول نظیر سختی (كلسیم و منیزیم) سولفات و فلزات سنگینی از قبیل سرب، جیوه، ارسنیك، كادمیوم و... هستند كه با ابتلا به بیماری‌هایی از قبیل بیماری‌های كلیوی، سنگ كلیه، مشكلات گوارشی و حتی انواع سرطان‌ها سلامت مصرف‌كننده را به خطر می‌اندازند.

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عددی را که تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.