یادداشتی از دکتر فاطمه آذرتاش، مشاور خانواده و مدرس دانشگاه

یکی از مهم‌ترین مهارت‌های موردنیاز زندگی مشترک، خوداگاهی است

یکی از مهم‌ترین مهارت‌های موردنیاز زندگی مشترک، خوداگاهی است

سلامانه : یکی از مهم‌ترین لازمه‌های یک زندگی مشترک؛ داشتن توانایی و مهارت‌هایی است که به وسیله آن می‌توان با مشکلات، مسائل، اختلافات زندگی مشترک به مقابله و چالش پرداخت. بدون شک عدم وجود این مهارت‌ها یا ضعف در آن، باعث می‌شود که زوجین به هنگام برخورد با مشکل، به طور اشتباهی گام بردارند و ادامه زندگی مشترکشان با تلخ‌کامی، رنجش و ناراحتی همراه بشود. 

یکی از مهم‌ترین مهارت‌های موردنیاز زندگی مشترک، توانایی آگاهی از خود و خصوصیات مختلف خودمان است. این توانایی‌، به فرد کمک می‌کند تا با توانایی‌ها و ضعف‌ها و سایر خصوصیات خودش آشنا شود و با آگاهی عمیق از خودش، وارد زندگی با فرد دیگری شود. 

مهارت خودآگاهی، به انسان کمک می‌کند که در درجه اول بتواند احساسات خودش را شناسایی کند و از آنها آگاه شود و در پی آن، احساسات خود را کنترل کند. چراکه ناتوانی در کنترل احساسات، می‌تواند به بزه‌کاری، اعتیاد، خشونت، درگیری با دیگران، بدرفتاری با کودکان و نوجوانان ختم شود. 

دومین مورد این است که فرد بتواند با توجه به مهارت خودآگاهی، به نقاط ضعف و قوت خودش آگاهی پیدا کند و با تکیه بر نقاط قوت نقاط ضعف خودش را کاهش بدهد. آگاهی از نقاط ضعف باعث می‌شود که فرد استفاده از این آگاهی، بتواند تسلط بیشتری بر خودش داشته باشد. 

سومین مورد این است که بتواند از نیازهای خودش آگاهی پیدا کند و از مسیرهای سالم به رفع نیازهای خودش بپردازد. با شناخت نیازها فرد می‌تواند راه و روش بهتری برای مقابله بردارد. 

چهارمین مورد این است که بتواند اهداف واقع‌بینانه‌ای را برای زندگی خودش تعیین کند. به این ترتیب از دنبال کردن اهداف بیسار ایده‌آل، تخیلی و کمال‌گرایانه دوری کند. تنظیم اهداف غیرواقع‌بینانه باعث بزه‌کاری، ناکامی، خشم، خشونت، خودکشی و بی‌بندوباری می‌شود.

پنجمین مورد این است که بتواند به ملاک‌های ارزشمندی آگاهی و ارزش خودش را در زندگی پیدا کند. به این ترتیب فرد از دنبال کردن ارزش‌های کاذب خودداری کرده و با رضایت و آرامش بیشتری زندگی خودش را طی می‌کند. 

ششمین مورد این است که بتواند فرایند هویت‌یابی خودش را به طور سالمی به انجام برساند. دستیابی و کسب یک هویت سالم باعث می‌شود زندگی بزرگسالی بر پایه‌های محکم و قوی بنا شود. خودآگاهی می‌تواند باعث بهبود و رشد ارتباطات زوجین شود. هر چه فرد بهتر خودش را بشناسد، بهتر می‌تواند از عهده مشکلات و استرس‌های زندگی مشترک بربیاید. برای درک بهتر این مساله مثالی زده می‌شود؛ سارا دختر بسیار توانا و لایقی است و موردتحسین اکثر افراد فامیل. یک بار وقتی که با همسرش تنها بودند،او به یکی از رفتارهای سارا انتقاد می‌کند و درخواست می‌دهد که تغییری در رفتارش به وجود بیاورد. او از این موضوع به اندازه‌ای ناراحت و خجالت زده و در عین حال عصبانی می‌شود که چرا یکی از رفتارهایش موردتایید همسرش نیست.

او تا مدتی از همسر خودش عصبانی بود و احساس می‌کرد که در حقش بی‌انصافی شده و او فرد توانایی است و رفتارش همیشه مناسب است. سارا یکبار ناراحتی خودش را با همسرش در میان می‌گذارد و بعد از صحبت‌هایی که با هم می‌کنند او متوجه می‌شود که یکی از خصوصیاتش کمال‌گرایی است.

او فکر می‌کرد که هیچ عیب و نقصی ندارد. کمالگرایی یکی از خصوصیات مهم سارا بود، او همیشه مایل بود همیشه بهترین رفتار را داشته باشد و هیچ ایرادی در رفتارش نباشد. سارا متوجه شد که هیچ فردی در جهان وجود ندارد که بدون ایراد باشد، هیچ فردی کامل نیست بنابراین در رسیدن به کمال همه انسان‌ها در حال حرکت هستند و خیلی طبیعی است که گاهی از او هم انتقاد شود. چنانچه سارا خودش را بهتر می‌شناخت و با کمال‌گرایی خودش بیشتر آشنا بود، حساسیت خودش را نسبت به انتقادها بهتر متوجه می‌شد و از همسرش برای یک انتقاد ساده، ناراحت نمی‌شد. 

مهارت خودآگاهی اجزای زیادی دارد؛ مثلا شناخت احساسات و تنظیم اهداف و برنامه زندگی، شناخت و تنظیم تفریحات و سرگرمی‌ها، شناخت توانایی‌ها، ضعف‌ها، ارزش‌ها، مسئولیت‌ها، فرهنگ، مذهب، علایق، آرزوها و استعدادها. 

ضرورت این مهارت و توانایی از این مساله که قبل از ازدواج، فرد بداند چه هدفی برای خودش دارد و ازدواج خودش را در راستای اهداف اصلی زندگی خودش برنامه‌ریزی کند. برای مثال، فردی که یکی از اهداف زندگیش تحصیلات طولانی است نمی‌تواند با فرد دیگری ازدواج کند که هدف زندگی‌اش فقط پیشرفت مالی و دستیابی به امکانات مالی زیاد است. به خاطر اینکه تحصیلات طولانی، تا مدتی مانع فعالیت مالی شخص می‌شود و اگر فرد بدون توجه به اهداف زندگی‌اش ازدواج کند، مسلما با مشکل روبرو می‌شود.

فردی را در نظر بگیرید که هدف زندگی‌اش این است که به رشد و کمال عرفانی برسد و این فرد با کسی که ازدواج می‌کند که به لذت بردن از زندگی و داشتن خوشی بسیار اهمیت می‌دهد. بدون شک این دو نفر، بعد از ازدواج مشکلات زیادی پیدا می‌کنند. 

شناخت احساسات، یکی از مهم‌ترین اجزای مهارت خودآگاهی است. اگرچه ممکن است تعجب کنید، ولی ناتوانی در شناخت احساسات مشکل شایعی است. بعضی از افراد به علت ناآگاهی از احساسات و هیجانات خودشان نمی‌توانند به موقع آن را کنترل کنند. به همین دلیل، ناگهانی و ناآگاهانه دست به اعمال و اقداماتی می‌زنند که بعد از آن نادم و پشیمان می‌شوند. بنابراین امیدوارم که به ضرورت این مهارت در زندگی مشترک اهمیت بدهید و سعی کنید بصیرت بیشتری نسبت به خودتان پیدا کنید.

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عبارتی که در تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.