پشت پرده فست فودهای خوش آب و رنگ در تهران

سلامانه :تصور كن روزی هوس پیاده‌روی به سرت بزند، بخواهی در خیابان‌های اصلی همین شهر خودمان قدم بزنی، فكر می‌كنی اولین چیزی كه نظرت را جلب می‌كند چیست؟ مطمئناً تابلوهای تبلیغاتی و فروشگاه‌هایی كه هدف‌شان خالی كردن جیب من و شماست اولین گزینه هستند.

 

روزنامه جوان نوشت: شاید پول چندانی نداشته باشی اما برای یك روز هم شده دوست داری دل به دریا بزنی و به قول خودت ساعتی خوش بگذرانی. در این مسیر تا چشم كار‌ می‌كند، قدم به قدم پر است از مغازه‌هایی كه دكوراسیون‌های زیبا، نورپردازی جالب، تابلوهای رنگارنگ و فضایی وسوسه‌كننده دارند و همه این‌ها در یك كلام فقط در یك جا خلاصه می‌شود آن هم انواع رستوران‌های فست‌فودی است. همین خیابان ولیعصر یكی از این مناطق وسوسه‌انگیز است، نمی‌دانم برایتان پیش آمده كه زمان ناهار و شام در این خیابان باشید یا نه، اما برای خود من اتفاق افتاده با اینكه سیر بوده‌ام، ولی وسوسه ‌شده‌ام. با دیدن زرق وبرق، بو و آب و رنگی كه این اغذیه‌فروشی‌ها دارند بارها و بارها ناخواسته به سمت فست‌فودی‌ها كشیده شده‌ام. چشم به هم زده‌ام و دیده‌ام كه در كمتر از چند ثانیه پشت شیشه یكی از همین اسباب معركه ایستاده‌ام، به داخل نگاه می‌كنم، می‌دانم سیرم اما با خودم می‌گویم: «‌باز هم دوست داری مزه یكی دیگر از این غذاهای خوشمزه را بچشی؟! یك وعده هزار وعده نمیشه...» خودم را به همین راحتی فریب می‌دهم! اگر منصف باشید تازه می‌فهمید كه این اتفاق كم و زیاد برای همه ما پیش آمده است و نمی‌توانیم لحظه‌ای به این فكر كنیم كه «با این شتاب و اشتیاق برای خوردن خوراكی لذت‌بخش‌ قرار است جز سیری چه چیزی نصیب‌مان شود؟!»

 

سر می‌چرخانم و می‌بینم اكثر كسانی كه در رستوران موردنظر من نشسته‌اند كودكان، نوجوانان و جوانان هستند كه ترجیح داده‌اند به جای سفارش یك پرس غذای سالم، رفتن به یك رستوران سنتی ایرانی و چند دقیقه منتظر ماندن یك راست راهشان را كج كنند و بیایند فست‌فود و به قول خودشان غذای خوشمزه و سریع بخورند! راستش را بخواهید وقتی فكر می‌كنم همه چیز دست به دست هم داده تا از هر سن و سالی، از هر قشر و درآمدی را به سمت فست‌فودها بكشاند تازه می‌فهمم كه بخشی از این كودكان هم بی‌تقصیرند چون ظاهر فریبنده هر فست‌فود چشم را فریب می‌دهد و عقل هم بازیچه می‌شود، ‌بازیچه شدن هم بزرگ و كوچك نمی‌شناسد!


 
فست‌فود كی به بازار آمد؟

اولین باری كه در دنیا فست‌فود درست شد در هفتم جولای 1912 در امریكا بود. این اتفاق در رستورانی به نام اتومات در نیویورك كه نوعی كافه تریا بود و غذاهای آماده را در محفظه‌های گرم‌كننده و شیشه‌ای به خریداران ارائه می‌كرد افتاد. آن روزها مشتریان اتومات تنها به عشق اینكه سكه‌ای در دستگاه بیندازند و یك وعده غذای كافی بگیرند راهی این كافه می‌شدند. «ما كار مادران را كم كرده‌ایم» این شعاری بود كه اتومات به پشتوانه آن قدرت گرفت و با افتتاح شعبه‌های متعدد بیش از 20 سال در میان سایر تولیدكننده‌های غذاهای سریع، یكه‌تاز ماند. دومین قدم را شركت وایت كسل با ابتكاری كه به خرج داد، برداشت. همبرگرهای ارزان و 5 سنتی‌اش را درست مقابل چشمان مشتریان درست می‌كرد. سومین رقیب عرصه غذاهای سریع، مك دونالد بود كه سال 1940 وارد این بازار شد و تا امروز نامش مترادف با صنعت فست‌فود در ذهن‌ها ماندگار شده است. برادران مك دونالد كار سفارش و سرو غذا را به سریع‌ترین و راحت‌ترین شكل تغییر دادند. غذاهای حاضری به گونه‌ای در این رستوران سرو می‌شد كه لازم نبود مشتریان برای دریافت آن از خودرو پیاده شوند. پس از 8 سال همبرگر به پرسودترین غذای حاضری تبدیل و بعد از مك‌دونالد رستوران‌های زنجیره‌ای متعددی افتتاح شد.

ساندویچ گوشت كوبیده

خسرو معتضد، مورخ معتقد است كه ریشه غذاهای سریع یا همان فست‌فود به ذائقه غذایی قزاق‌ها بازمی‌گردد. قزاق‌هایی كه مأمور كشیك دادن در سفارتخانه‌ها، اماكن دولتى، خانه اعیان و اشراف بودند بعد از خوردن دیزى آبگوشت، گوشت، سیب زمینى، نخود و لوبیا داخل دیزی را با گوشت‌كوب كوبیده آن در یك نان سنگك دو آتشه خشخاش زده می‌ریختند، قطعات پیاز را ریز كرده روى گوشت كوبیده می‌گذاشتند، نان سنگك را به صورت لوله‌اى در‌می‌آوردند و با پاشیدن ادویه و دارچین كار ساندویچ درست كردن را به پایان می‌رساندند. شسته رفته اینكه همان گوشت كوبیده خودمان اولین فست‌فود ایرانی است. ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ سال‌هایی بود كه تعداد ساندویچی‌های تهران از مرز ده‌هزار گذشت. اوایل سال 1340 بود كه چشم سفره‌های ایرانی به همبرگر با سبك امریكایی روشن شد! كجا؟! تاپس همبرگر. همبرگر‌‌فروشی در بلوار ناهید، خیابان جردن (آفریقا). این اغذیه‌فروشی همبرگر با یك بطری نوشابه و یك پاكت سیب‌زمینی به مشتریان می‌داد كه با یك حساب سر انگشتی می‌شد تنها با پرداخت ۱۳ریال یك وعده غذای فست خورد. دیگر وقتش رسیده بود كه پیتزا هم خودش را در میان انواع و اقسام غذاهای فست‌فودی جا دهد. پیتزا پنتری اولین پیتزای ایرانی بود كه درست چند سال بعد و چند خیابان پایین‌تر از تاپس، بازگشایی شد. از سال 1332 به بعد درست زمانی بود كه هر جای شهر تهران را نگاه می‌كردی می‌توانستی چند مغازه‌ ساندویچ‌فروشی را ببینی. حتی ساندویچ‌فروش‌ها هم یادگرفتند علاوه بر كالباس، سوسیس و ژامبون، ساندویچ‌هایی مأنوس با ذائقه ایرانی مانند كتلت، سالاد سرد، مغز، گوشت مرغ، تخم‌مرغ و كوكوسبزی را برای مشتریان درست كنند.

موج خوردن غذاهای سریع

زندگی ماشینی گسترش پیدا كرده، مشغله افراد زیاد شده، و در طول روز برای اینكه در وقت‌مان صرفه‌جویی كنیم تنها زورمان به زمان خوردن غذا رسیده است و نهایتاً همه فست‌فودی شده‌ایم! زندگی امروز می‌طلبد غذایی كه بسیار سریع آماده می‌شود در دنیایی كه سرعت و تلاش نقش اصلی را بازی می‌كند بیشترین طرفدار را داشته باشد. نمی‌خواهیم شمشیر این گزارش را از اول روی فست‌فود بكشیم، می‌خواهیم یك حساب سرانگشتی كنیم و ببینیم چه می‌خوریم، چه چیزی به دست می‌آوریم و در ازای آن چه چیزهایی از دست می‌دهیم! رفتن به فست‌فودها چند مزیت دارد، با خودتان فكر كرده‌اید وقتی كه غذا سفارش می‌دهید، پول را پرداخت می‌كنید و غذا را تحویل می‌گیرید كمتر از 10 دقیقه زمان از دست می‌دهید؟! با خودتان فكر كرده‌اید كه در ازای خوردن فست‌فود زحمت چیدن میز و پهن كردن سفره‌های خانگی را از سر خودتان كم می‌كنید؟!‌ حتی در فست‌فودها از جمع‌های خانوادگی چند ده نفری هم خبری نیست چون تك‌خوری در مرام فست‌فود است. اما اینها همه دلایل علاقه ما به فست‌فود نیست، هیچ دلیلی نمی‌تواند اشتهای بیش از حد و پرخوری ما را در فست‌فودها توجیه كند پس عوامل دیگری در فریب دادن ما نقش دارد. رستوران‌دارها مدت‌هاست متوجه اعجاز رنگ‌ها شده‌اند و از آنها بسیار هوشمندانه استفاده می‌كنند. آنها بسیار ماهرانه می‌دانند كه هدف اصلی به كاربردن رنگ قرمز، نارنجی، زرد و جیغ تحریك كردن مشتریان است. آنها حتی می‌توانند پیش‌بینی كنند كه در همان لحظه نخست افراد ولع زیادی نسبت به خوردن غذاهای خوش‌رنگ و طعم پیدا می‌كنند. قرمز از نوع رنگ‌های گرم است و موجب شادی و هیجان می‌شود و به این صورت اشتهای فرد تحریك می‌شود. رنگ زرد نه تنها اشتها را بالا می‌برد بلكه فرد احساس می‌كند آن قدر گرسنه است كه می‌خواهد هر چه سریع‌تر غذا بخورد. از تصاویر با كیفیت و جذاب غذاها در این بازار مكاره هم نباید غافل شد!

 

پروژه كوتاه مدت با اثر تخریبی بلند مدت

تصور كنید غذایتان را سفارش داده‌اید، خودتان سینی غذا را تحویل گرفته‌اید، در سینی كه حداقل 30 هزار تومان برایتان آب خورده چه می‌بینید؟ یك بسته چیپس یا سیب زمینی سرخ كرده+ یك عدد پیتزا یا همبرگر یا ساندویچ یا فیله‌های سرخ شده+ یك بطری نوشابه+ یك بسته سالاد فصل و چندین بسته سس قرمز و سفید، فلفل و نمك!

 

نوشابه: نوشیدنی دوست داشتنی و پای ثابت همه فست‌فودی‌ها نوشابه است. یك بمب مرگ! چرا؟! این دیگر پرسیدن ندارد! هر یك لیوان نوشابه گازدار معادل یك قندان كامل قند و اسیدهای نابودكننده مینای دندان دارد كه در كمترین نوع عوارض پوسیدگی دندان، پوكی استخوان، انواع بیماری‌های دیابتی، ابتلا به فشار خون و چاقی را تنها در یك جرعه نوشیدن به شما هدیه می‌دهد! خودتان را با اسم نوشابه‌های رژیمی گول نزنید چون با خوردن قند مصنوعی به نام آسپارتام ندانسته اشتهایتان را صدبرابر افزایش می‌دهید.

 

غذای اصلی: خوردن همبرگر و گوشت‌های قرمزی كه در غذاهای آماده و سریع استفاده می‌شوند هم خالی از عوارض نیست. در غذاهای فست‌فودی انواع و اقسام مواد افزودنی شیمیایی را به مقدار بسیار زیاد می‌توان پیدا كرد. موادی كه میزان رادیكال‌های آزاد خون را بالا می‌برند و همین رادیكال‌های آزاد می‌توانند باعث التهاب و پیری سلول‌های بدن ‌شوند. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد كه تنها یك ساعت بعد از صرف غذا در فست‌فودها میزان رادیكال‌های آزاد خون 125 درصد افزایش می‌یابد. مصرف فست‌فودها و چربی موجود در آن، اثر منفی بر بهداشت و سلامت پوست دارد و ضایعات پوستی و مخاطی ایجاد می‌كند.

 

سس و ادویه‌ها: سس و بقیه مخلفات چرب فست‌فود هم از عوارضی كه گفتیم مستثنی نیستند. در واقع چربی‌های موجود در فست‌فودها از نوع چربی‌های ترانس یا اشباع شده‌ است كه همان چربی مضری است كه می‌تواند در دیواره سرخرگ‌ها رسوب و آنها را مسدود ‌‌كند. در سیب‌زمینی سرخ‌كرده‌ و چیپس‌ مواد دیگری مثل «دكستروز» و «گلوتن» و تركیبات شیمیایی مثل «آكریلامید» یافت می‌شود كه جزو مواد سرطان‌زا به شمار می‌روند.

 

یك سینی كامل فست‌فود: غذاهایی كه در فست‌فودها طبخ می‌شوند، دارای پایین‌ترین ارزش غذایی از نظر ویتامین و املاح مورد نیاز بدن هستند كه باعث كمبود ارزش‌های غذایی می‌شود. ناگفته نماند كمبود ارزش‌های غذایی یكی از مشكلاتی است كه كودكان و نوجوانان را در سن رشد تهدید می‌كند. اگر كودك در سنین پایین از نظر مواد مغذی كمبود داشته باشد، مسلماً در دوران نوجوانی نیز دچار مشكلات عدیده جسمی، كمبود كلسیم و ویتامین «د» و ضعف یادگیری خواهد شد. پرخوری یكی دیگر از مشكلات بزرگ استفاده از غذاهای سریع است چون وعده‌های غذایی فست‌فود از نظر اندازه معمولاً بیشتر از یك وعده غذای خانگی است. طرفداران پر و پا قرص فست‌فودها افرادی هستند كه چربی دور كبدشان را فراگرفته پس طبیعی است كه خیلی دیرتر از افراد معمولی احساس سیری ‌كنند! ضعف سیستم ایمنی بدن، آرتروز، نازایی، سوء‌تغذیه، بیماری‌های حاد دستگاه گوارش، آلرژی، اختلال در دستگاه عصبی، سكته مغزی و كبد چرب كه درمانی ندارد از كمترین عوارض مصرف فست‌فودهاست. بماند از اینكه بزرگ‌ترین آفت این نوع غذاها خواب‌آلودگی و خمودگی است یعنی شما شادابی و سرزندگی‌تان را برای مدت طولانی در زمان مصرف كوتاه این نوع غذاها از دست می‌دهید. خوردن فست‌فودها در طولانی مدت باعث اضافه وزن شده و مصرف بیش از یك بار در هفته سبب ایجاد چاقی به خصوص چاقی‌های موضعی در نواحی شكم و پهلوها می‌شود.

بیماری‌های قلبی عروقی از عوارض شایع فست‌فودهاست. خوردن این نوع غذاها افراد را چاق می‌‌كند و در نتیجه حمله قلبی را به شدت افزایش می‌‌دهد. از جمله بیماری‌های صعب‌العلاجی كه با مصرف فست‌فودها برای افراد پیش می‌آید، دیابت نوع دوم است و مصرف زیاد غذاهای آماده، سوسیس و كالباس عامل مستقلی برای ابتلا به دیابت است. بیشتر غذاهای آماده حاضر از نظر نمك، بسیار بالاتر از‌حد استاندارد است كه باعث بروز فشارخون در ‌مصرف‌كنندگان می‌شود. اختلالات ‌كیسه‌ صفرا، سنگ صفرا، بلوغ زودرس در دختران، پایین آمدن بهره‌ هوشی كودكان و ایجاد انواع بیماری‌های سرطانی مانند سرطان دستگاه گوارش، روده، معده، پروستات، پانكراس، سینه و ریه از دیگر عوارض مصرف این نوع غذاهاست. وجود تركیبات نیتریت و نیترات به دلیل واكنش و تركیب احتمالی نیتریت با آمین‌ها عامل اصلی سرطان‌زا بودن فست‌فودهاست. خطر سرطان‌زا بودن فست‌فودها آنقدر جدی است كه فست‌فودها پس از سیگار، دومین عامل ایجاد سرطان شناخته می‌شوند و كارشناسان تخمین می‌زنند با گسترش روزافزون مصرف فست‌فودها احتمالاً تا 20 سال آینده رتبه اول ایجاد سرطان را به خود اختصاص دهند.

 

یك لقمه اعتیاد با طعم ماری جوانا

در ظاهر غذا سفارش می‌دهید و با خودتان فكر می‌كنید كه دارید فست‌فود می‌خورید اما غافل‌ هستید كه در پوشش همبرگر و پیتزا لقمه لقمه افسردگی و اعتیاد می‌بلعید! مصرف مواد غذایی چرب موجود در فست‌فودها در بدن باعث تولید مواد شیمیایی با نام آندوكانابیونید می‌شود. تأثیر این مولكول‌ها شباهت بسیار زیادی به اثرات ماری‌جوانا دارد، روی سیستم عصبی تأثیر‌ می‌گذارد و احساس‌ غم و اضطراب را به صورت مقطعی از بین می‌برد. جالب این است كه اعتیاد به فست‌فود نیز از مادر به فرزند در دوران بارداری منتقل می‌شود و مادرانی كه علاقه زیادی به خوردن غذاهای آماده دارند، مغز كودك متولد نشده‌شان را به شكلی برنامه‌ریزی می‌كنند كه آن‌ها هم در آینده به مصرف این نوع غذاها معتاد می‌شوند.

 

نكته قابل توجه دیگر این است كه غذاهای خوشمزه‌ فست‌فودی می‌تواند به اندازه هروئین اعتیاد‌آور باشد و مغز ممكن است به شیوه‌ای یكسان به فست‌فود و مواد مخدر واكنش نشان دهد. این عوارض به اینجا ختم نمی‌شود و با مصرف فست‌فود خطر افسردگی مزمن افراد زیاد می‌شود.

 

با گفتن همه این موارد نمی‌توان از این غذاهای لذیذ گذشت ولی می‌توان ترجیحاً برای فرار از این عوارض جبران‌ناپذیر، غذاهای سوخاری و گوشت‌های سفید را انتخاب كرده و آنها را بدون سس، پنیر و نوشابه‌های گازدار مصرف كرد. همیشه در كنار خوردن فست‌فود از سبزیجات خام، منابع ویتامین C مانند فلفل دلمه‌ای، هویج، گوجه‌فرنگی و ذرت پخته و كاهو هم استفاده كنید تا ضرر كمتری ببینید.

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عبارتی که در تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.