لیلا حاتمی از زندگی لذت نمی‌برد

سلامانه : «سر به مهر» یك شخصیت اصلی به نام «صبا» دارد با خصوصیات شخصیتی متفاوت. در این فیلم بیشتر در مورد افسردگی او صحبت می‌شود ولی آنچه من در صبا دیدم، بیشتر به خصوصیات شخصیتی او برمی‌گردد تا افسردگی...

زندگی مثبت نوشت:

 شاید قبل از اینکه به کند و کاو در خصوصیات شخصیتی صبا بپردازیم، لازم باشد کمی درباره دو نوع شخصیت؛ وسواسی-اجباری و اجتنابی که به نظر من در صبا تلفیقی از این دو دیده می‌شود، صحبت کنیم.

آنچه در «سر به مهر» خیلی روی آن تاكید می‌شود، خجالتی بودن صبا و ترس او از ابراز وجود و عقیده است. به طور كلی شخصیت‌های وسواسی-اجباری، نمی‌خواهند حرفی بزنند و نظرشان را بیان كنند چون نگران هستند حرفشان باعث ناراحتی دیگران شود و آنها را برنجاند. این افراد دوست ندارند دیگران در موردشان فكر بدی كنند. 

صبا هم نماز می‌خواند ولی نمی‌خواهد درباره این موضوع به كسی چیزی بگوید و خجالت می‌كشد. البته پنهانكاری او به نماز خواندن محدود نمی‌شود ولی از نیمه‌فیلم به بعد، بیشتر روی این موضوع تاكید می‌شود.

همان‌طور كه گفتم، برخی خصوصیات شخصیت اجتنابی هم در صبا دیده می‌شود. افرادی كه چنین شخصیتی دارند، دوست دارند وارد جمع شوند، با دیگران ارتباط برقرار كنند و حرف بزنند اما نگران هستند در موردشان قضاوت بدی شود و از این خجالت می‌كشند كه نكند دیگران آنها را ضعیف بدانند و برایشان ارزشی قائل نشوند. 

نكته مهم این است كه آنها دوست دارند رابطه برقرار كنند. می‌توان گفت شخصیت این افراد تا حدی مانند كسانی كه «هراس اجتماعی» دارند است ولی افراد دچار هراس اجتماعی در موارد خاصی مثل حضور و صحبت در جمع غریبه مشكل دارند اما كسانی كه شخصیت اجتنابی دارند، از حضور در هر جمعی و هرگونه اظهارنظر در مورد هر موضوعی در تمام شرایط گریزان هستند و این خصوصیات در صبای «سر به مهر» دیده می‌شود. 

 

صبا را درک کنیم

هر چقدر بیشتر كارهایی كه صبا انجام می‌دهد درك كنیم و شخصیت وسواسی-اجباری و اجتنابی را بشناسیم، بیشتر از تماشای این فیلم لذت می‌بریم ولی شاید اگر چیزی درباره این دو شخصیت ندانیم، كلافه شویم كه چرا صبا برای فرستادن یك پیامك یا اینكه حرفش را بزند، اینقدر دست دست می‌كند! اصلا چرا نماز خواندش را پنهان می‌كند؟ اگر این شخصیت‌ها را بشناسیم، درك می‌كنیم كه چرا برای صبا و كلا افرادی كه چنین شخصیت‌هایی دارند، این كارهای به ظاهر ساده، سخت و نگران‌كننده است و چقدر نگران هستند كه نكند در مورد كردارشان قضاوت شود، حرفشان كسی را آزرده كند و نظر دیگران درباره‌شان عوض شود. افراد دچار این شخصیت‌ها، همواره در این اضطراب‌ها دست و پا می‌زنند و این حالت باعث می‌شود از زندگی‌شان لذت نبرند و نتوانند كارهایی كه دوست دارند، انجام دهند. 

 

شکر شجاعت

صحنه‌ای در «سر به مهر» وجود دارد كه شعار تبلیغاتی فیلم هم است؛ صبا با کسی بیرون از خانه است و می‌خواهد نماز بخواند اما دوست ندارد همراهش متوجه این موضوع شود. به‌همین دلیل از ترس از ارتفاع او استفاده می‌كند و می‌رود بالای برج میلاد تا نماز بخواند چون می‌داند او نمی‌تواند دنبالش بیاید! و جالب اینکه خدا را شكر می‌کند كه همراهش از ارتفاع می‌ترسیده و او توانسته برود بالا و نماز بخواند! بعد می‌بینیم در وبلاگش می‌نویسد: «خدایا! كاری كن كه شكر شجاعت خودم را به جا آورم نه شكر ترس دیگران!» این جمله یعنی دلش می‌خواهد آنقدر شجاعت داشته باشد كه بتواند نظرش را ابراز كند بدون اینكه برایش مهم باشد دیگران در موردش چه فكر می‌كنند. البته می‌دانیم كه اهمیت ندادن بیش از حد به اینكه دیگران درباره آدم چه فكری خواهند كرد هم درست نیست چون ما در اجتماع زندگی می‌كنیم و باید مراقب آثار اعمال و كردارمان روی دیگران باشیم. 

 

صبا آنقدرها هم افسرده نیست

در فیلم می‌بینیم روی افسردگی صبا تاكید می‌شود و دارو می‌خورد ولی من خیلی علایم افسردگی را در او نمی‌بینم. البته به هر حال كسانی كه شخصیت وسواسی و اجتنابی دارند، به شدت در معرض علایم اضطرابی و ترس‌ها هستند و وقتی اضطراب و ترس طولانی‌مدت می‌شود، آرام‌آرام روابط فرد را با دیگران كاهش می‌دهد. این كم شدن روابط هم باعث می‌شود علایم افسردگی و گوشه‌گیری بروز كند. درست همین اتفاقی كه برای صبا افتاده است؛ صبا دوست دارد در جمع باشد، ازدواج كند و... اما از بس نگران قضاوت دیگران است، نمی‌تواند. نمی‌‌دانم چقدر در نظر گرفتن این خصوصیات برای صبا آگاهانه بوده ولی در جایی از فیلم نشان داده می‌شود كه این دختر جوان، درباره ترس‌های مختلف در اینترنت جستجو می‌كند. 

 

نوشتن در وبلاگ به جای حرف زدن

نكته مهم دیگر، داستان وبلاگ داشتن صباست. صبا به علت اینكه جرات ندارد حرف‌هایش را رودررو بزند و می‌ترسد از اینكه دیگران چه قضاوتی درباره‌اش خواهند داشت، به وبلاگ‌نویسی پناه آورده تا ناشناخته‌ و مخفیانه حرف‌هایش را بزند. حتی در جمع وبلاگ‌نویسان كه می‌رود، آنقدر نوشته‌هایی كه در وبلاگش گذاشته تابلو و مشخص است كه همه تا او را می‌بینند، متوجه می‌شوند نویسنده آن متن‌هاست ولی او انكار می‌كند چون حتی جسارت روبرو شدن با عواقب آنچه نوشته، ندارد. 

صبا با وجود اینكه می‌داند چیزهایی كه نوشته آنقدر با خصوصیات شخصیتی‌اش جور درمی‌آید كه خیلی‌ها ممكن است تشخیص دهند نویسنده‌اش او است، در این جمع شركت می‌كند. این نشان می‌دهد دلش می‌خواهد ارتباط برقرار كند و به میان این جمع می‌رود اما لذت نمی‌برد چون نگران است دیگران او را بشناسند و در موردش قضاوت كنند.

 

شخصیت‌های وسواسی-اجباری و اجتنابی 
از زندگی لذت نمی‌برند

از نگاه علمی، این فیلم خیلی قشنگ، اضطراب و نگرانی، نداشتن آرامش و لذت نبردن از زندگی افراد با شخصیت‌های وسواسی- اجباری و اجتنابی را كه به كاری كه می‌كنند اعتقاد هم دارند نشان می‌دهد. آنها اصلا از زندگی لذت نمی‌برند چون مدام نگران هستند مورد قضاوت دیگران قرار گیرند.

در «سر به مهر»، داشتن این شخصیت‌ها باعث اختلال در روابط صبا با دیگران شده، یعنی گوشه‌گیر شده، در خانه نشسته، سركار نمی‌رود و نمی‌تواند حرفش را بزند بنابراین من فكر می‌كنم به درمان نیاز دارد چون باعث اختلال در عملكردش شده و حتی از دوستی كه می‌خواهد به او كمك كند، فرار می‌كند. از طرفی كارهای غیرمنطقی انجام می‌دهد؛ نمونه‌اش وقتی است مهمان خانه‌شان می‌آید و چون نمی‌خواهد جلوی آنها نماز بخواند، ساعت 4 صبح برای این كار می‌رود فرودگاه! مردمی كه در سینما این صحنه را دیدند، می‌خندیدند چون احتمالا با خودشان فكر می‌كردند این چه كاری است؟ بالاخره مهمان‌ها می‌خوابیدند یا بالاخره اتاقی خالی می‌شد كه بتواند چند دقیقه نمازش را بخواند! اما احتمالا آنها نمی‌دانستند صبا به‌دلیل خصوصیات شخصیتی‌ای كه دارد، نمی‌تواند درست تصمیم بگیرد و دست به كارهایی می‌زند كه غیرمنطقی است و مشكلش را بیشتر می‌كند. این برای من به‌عنوان روان‌پزشك قابل‌درك بود و به همین دلیل به این نتیجه رسیدم كه رفتار او كم‌كم وارد مرحله اختلال شخصیت می‌شود. البته انتهای فیلم می‌بینیم صبا پیامكی كه از اول فیلم قصد فرستادنش را داشت، می‌فرستد و بالاخره حرفش را می‌زند. این كارش به نوعی قهرمانانه است! شاید این اقدام آخر از افتادن او به مرحله اختلال می‌كاهد ولی صبا و امثال صبا حتما باید به مشاور مراجعه كنند چون آنها برای زندگی بهتر به مهارت‌های اجتماعی لازم نیاز دارند و یكی از مهم‌ترین مهارت‌هایی كه افراد با شخصیت وسواسی-اجباری و مخصوصا اجتنابی نیاز دارند، جراتمندی است تا جرات كنند حرفشان را بزنند اما در جای مناسب و با لحن درست. 

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عددی را که تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.