اگر فرزندتان سرطان دارد...

سلامانه : دكتر میترا حكیم شوشتری، فوق‌تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران در هفته نامه سلامت نوشت: بچه‌ها معمولا در گذار از دوره بیماری و درمان که نیاز به بستری شدن، جراحی یا درمان‌‌های تکراری و دردآوری مانند تحمل آزمون‌های تشخیصی مثل خون‌گیری، عکس و سی‌تی‌اسکن دارند و به خاطر ترسی که در ابعاد و انواع مختلف سراغشان می‌آید، 3 نوع واکنش نشان می‌دهند؛ بازگشت به دوره قبلی، اضطراب و خشم. برخورد با كودكی كه مثل دوره خردسالی‌اش عمل می‌كند یا حرف می‌زند و دلش می‌خواهد با این روش ناتوانی خود را در این شرایط نشان دهد، سخت است و وقتی می‌توانید موفق عمل كنید و با مدارا و آرامش دل به دل او ‌دهید که خودتان در شرایط روانی خوبی باشید.

 

اضطراب بچه‌ها از اقدام‌های درمانی و تشخیصی و حتی خشم و عصبانیت آنها از اینکه والدین قوی و توانمندش را از کاستن دردی که می‌کشد ناتوان می‌بیند، کاملا طبیعی است و تنها چاره آن مداراست. بهانه‌گیری‌های شدید كودك راهی است برای نشان دادن هیجان‌های منفی‌ای که پشت‌سر هم به او وارد می‌شود. برای کمک به فرزندتان، حرف زدن با او و پاسخ به پرسش‌هایش، باید کاملا آماده باشید و آگاهانه و با درایت عمل کنید.

 

مامان، بابا! چرا من؟

پرسش بسیار سختی است و پاسخ آن سخت‌تر. می‌توان با تكیه بر باورهای مذهبی و در نظر گرفتن حكمت خداوندی درك كرد چرا از بین این همه آدم یكی نابینا به دنیا می‌‌آید و دیگری به یك مشكل خاص مبتلا می‌شود. توضیح این مفاهیم عمیق برای بچه‌ها به‌خصوص اگر كم‌سن و سال باشند واقعا كار سختی است. اگر خود شما هم از آن آدم‌هایی باشید كه مدام خود و زندگی‌شان را با دیگران مقایسه می‌كنند و داشته و نداشته‌هایشان را با دیگران می‌سنجند، قطعا برایتان سخت‌تر است به این سوال پاسخ دهید چون خودتان جواب را نمی‌دانید. به كودك بگویید: «عزیزم! توی خیابان این همه ماشین حركت می‌كنند اما فقط یكی از آنها تصادف می‌كند، توی مدرسه شما و كلاستان همه درس می‌خوانند اما فقط چند نفر بهترین نمره را می‌گیرند. توی زندگی خیلی از این مثال‌ها داریم. تو تنها نیستی و الان یک عالمه بچه هستند كه مریضی‌شان شبیه تو است یا حتی از تو بدتر، با یك بیماری به دنیا آمدند یا مجبورند با یك بیماری تا آخر عمر زندگی كنند. چون تا الان مریض نبودی این واقعیت‌ها را نمی‌دانستی‌ ولی به زودی با بچه‌هایی كه همه این درمان‌ها را تجربه كرده‌اند و خوب شدند، آشنایت می‌كنم.»

 

من خوب می‌شم؟ نمی‌میرم؟

بچه‌ها در حالت طبیعی هم می‌ترسند. حالا كودك با این همه ناشناخته مواجه شده و تنها عكس‌العمل شما باید كنترل هیجان‌ها، حمایت و حس همدردی با فرزندتان باشد. با بچه‌ها از زندگی حرف بزنید، نه مرگ. از اینكه شما و كادر درمان مدام در تلاش هستید تا بیماری او را شكست دهید، بگویید و به زبان قابل‌فهم و انتخاب واژه‌های مناسب سن كودك واقعیت‌ها را برایش بشكافید. یادتان باشد كوتاه و مختصر صحبت كنید. كودك حوصله سخنرانی ندارد. به او اطمینان و آرامش بدهید.

 

مامان، بابا! دوستم داری؟

بچه‌ها گمان می‌كنند به‌دلیل اینكه كار بدی انجام داده‌اند و خوب و حرف‌گوش كن نبوده‌اند تنبیه‌شان كرده‌اید. به آنها اطمینان دهید بیمار‌شدن‌ و اینكه قرار است بستری و درمان شوند، هیچ ربطی به رفتارهای خوب و بدشان ندارد. به كودكتان بگویید او را با همه رفتارها و اخلاق‌هایش دوست دارید. فرزندتان را زیاد در آغوش بگیرید چون تماس پوستی، بغل كردن و بوسیدن او را‌ آرام می‌كند و کودک بیش از هر چیز به آن نیاز دارد. به‌ خواست بچه‌هایی كه دوست دارند در كنار پدرشان باشند یا می‌خواهند پدر به‌عنوان منبع قدرت آنها را در آغوش بگیرد، اهمیت دهید و اگر امكانش نیست با كاركنان بخش هماهنگ كنید پدر نیز همراه مادر یا به جای او مدتی كنار فرزندش بماند. این كار حتی می‌تواند فرصت خوبی برای استراحت مادر و تجدید قوای او باشد.

 

كی برمی‌گردم خونه؟

بچه‌های بستری، مدام بهانه خانه را می‌گیرند. بچه‌ها به‌خصوص در سنین پایین‌تر دركی از زمان ندارند پس نمی‌توانید قانعشان كنید و پاسخ درستی به آنها بدهید پس لازم است وسایل بچه‌، اسباب‌بازی دلخواه یا حتی ملحفه‌ای كه دلخواه او است به بیمارستان ببرید تا احساس امنیت كند. حواستان به بچه‌های دیگر (اگر كودك بیمار خواهر و برادر دارد) هم باشد و اگر بهانه می‌گیرد آنها را برای دیدنش با هماهنگی بخش ببرید. دقت كنید رفتاری كه با فرزندان دیگرتان دارید سنجیده باشد. كوتاه كردن موهای آنها برای همرنگ شدن با كودك بیمار یا ایجاد حس خوشایند در بچه‌ای كه قرار است شیمی‌درمانی شود و مویش بریزد، درست نیست مگر اینكه خودشان بخواهند شبیه خواهر یا برادرشان شوند كه این معمولا بعید است. اگر باید نمونه‌ای از كودك سالم شما گرفته شود یا برای درمان به نمونه خون یا مغز استخوان او نیاز است، حتما با ملایمت او را در جریان بگذارید. توضیح دهید این نمونه تو فقط برای یك بررسی ساده است و نه به بهبود خواهر یا برادرت منجر می‌شود و نه ربطی به بدترشدن بیماری او دارد. شما از روند و سیر درمان بی‌خبرید پس هوشیارانه عمل كنید تا مبادا او خود را در مرگ یا سلامت هم‌خون خود مقصر بداند و در آینده رفتاری آنها و روابطی كه با هم خواهند داشت، اثر بگذارد.

بلافاصله بعد از تشخیص بیماری فرزندمان چه‌کار کنیم؟

 

در مورد فرزندپروری در شرایط سخت و بحرانی بارها در این صفحه صحبت كرده‌ایم اما می‌توان گفت یكی از شرایط دشواری كه فوق‌العاده می‌تواند به پدرومادر آسیب بزند، ابتلای فرزندشان به بیماری‌های صعب‌العلاج است. نمی‌توان انتظار داشت والدین در این شرایط بر خود مسلط شوند و هیجان‌هایشان را كاملا مدیریت كنند تا بتوانند در همه حال نقش حمایت‌كننده و حلال مشكل‌های كودك را داشته باشند، حس ناتوانی و گناه از شرایطی كه برای كودك پیش‌آمده، به‌خصوص در مواردی كه پدر و مادر رابطه خوبی با هم نداشته‌اند و مدام در جر و بحث بوده‌اند یا اصول تربیتی صحیح را رعایت نمی‌كرده و به دلیل خشم مدام كودك را تنبیه می‌كرده‌اند، به هیجان‌های منفی اضافه می‌شود. حتی در مواردی شاغل بودن مادر مخصوصا اگر اشتغال او خیلی مطابق میل همسرش نبوده باشد و مدام او را سرزنش و محكوم به كم‌كاری در قبال بچه كند نیز مزید بر علت می‌شود.

پس اولین توصیه ما به والدینی كه تجربه سخت مواجهه با بیماری فرزندشان را دارند، این است كه تا جایی كه می‌شود دیگر استرس‌ها و عوامل تنش‌‌زا را از خود دور كنند. در این شرایط پرهیجان، نباید به ‌دلخوری‌هایی كه از هم دارید فكر كنید چون این استرس‌های اضافی انرژیتان را بیهوده هدر می‌‌دهد و شما را به جایی می‌رساند كه دیگر توان بازیابی نیروی روانی و جسمی ناشی از این اندوه را نخواهید داشت. وقتی تشخیص یك بیماری سخت برای كودكتان داده شده است، باید بدانید راه سختی پیش‌روی دارید. امروزه همه می‌دانند كه با داروها و درمان‌های نوین، سرطان پایان زندگی نیست و به‌خصوص در مورد كودكان اتفاقا پاسخ به درمان‌‌ها كاملا خوب است بنابراین اینكه برای حفظ و بازیابی سلامت روانی‌تان تلاش كنید و مدام به راه‌هایی فكر كنید كه بتوانند حتی به‌طور موقت آرامش را به شما برگرداند، مهم‌ترین قدم است. مثلا به همسرتان توصیه كنید برای گرفتن دوش آب گرم به منزل برود یا یك چرت كوتاه بزند. حتی اگر لازم است هر دو طبق تجویز روان‌پزشك داروی مناسب مصرف كنید. هر كاری انجام دهید تا حالتان كمی بهتر شود و مغزتان توان و مجال فكر كردن و عملكرد درست را بیابد.

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عبارتی که در تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.