موثرترین روش های مهار كردن تهوع و استفراغ در سرطانی ها

سلامانه : بیماران معمولاً از شروع درمان سرطان نگرانی هایی را در مورد عوارض این درمان ها ابراز می كنند. آنها به عوارض متعددی كه می شناسند می اندیشند و دچار اضطراب می شوند، ولی حقیقت این است كه همه بیماران دچار تمام عوارض داروها نمی شوند و هر كدام فقط ممكن است دچار یك یا چند عارضه شوند.

پیشرفت های اخیر راه های جدیدی را برای كنترل هر یك از این عوارض پیش پای ما گذاشته است كه اطلاع دقیق تر بیماران در مورد نحوه ایجاد هر یك از عوارض و امكانات درمانی موجود می تواند ضمن ایجاد آرامش، كاستن از اضطراب بیماران آنها را در برابر برخورد با این مشكلات یاری كند.

تهوع و استفراغ از آزاردهنده ترین عوارض درمان سرطان ها هستند و نزدیك به 50 درصد بیماران سرطانی درمان شده دچار آنها می شوند. این عوارض از آنجا كه می توانند باعث كاهش آب بدن، خستگی، عدم تمركز حواس، كند شدن بهبود زخم و از دست رفتن اشتها شوند تاثیر زیادی بر كیفیت زندگی بیماران سرطانی دارند.

ماهیت تهوع و استفراغ

با وجود این كه تهوع و استفراغ اكثرا با هم اتفاق می افتد ولی ماهیت های متفاوت مجزایی دارند. تهوع عبارت است از یك احساس ناخوشایند در پشت گلو و معده كه ممكن است به صورت «به خوردن حال» بیان شود و معمولا با افزایش بزاق، خواب آلودگی، سبكی سر، سختی بلع و بالا رفتن دمای سطح پوست همراه است استفراغ كه ممكن است به صورت «بالا آوردن » بیان شود عبارت است از انقباض شدید معده برای خارج كردن محتویات آن از طریق دهان و می تواند با تهوع همراه باشد یا نباشد بعضی مواقع بیماران عق زدن را تجربه می كنند كه نشانه ی انقباضات پیاپی عضلات شكم و بیرون خارج شدن محتویات معده است تهوع و استفراغ در اثر تحرك مراكز عصبی مربوط به آنها در مغز و دستگاه گوارش ایجاد شوند و محرك آنها می تواند خو سرطان، داورهای شیمی درمانی، پرتو درمانی، دیگر داروها، عفونت یا عوامل ناشناخته باشند.

تهوع و استفراغ در شیمی درمانی به عوامل زیر بستگی دارد:

1- نوع داروهای مور استفاده: بعضی داروها اثر بیشتری بر مراكز تهوع و استفراغ دارند.

2- مقدار دوز داروها: داروها و دوزهای بالاتر با احتمال بیشتری این عوارض را ایجاد می كنند.

3- رژیم درمانی: هر قدر فاصله زمانی بین مصرف داروها كمتر باشد احتمال ایجاد عوارض بیشتر است.

4- راه استفاده دارو: داروهای تزریقی سریع تر موجب ایجاد عوارض یاد شده می‌شوند.

5- استعداد فردی بیمار به ابتلای عوارض

تهوع و استفراغ در پرتو درمانی به عوامل زیر بستگی دارد:

1- محل پرتو درمانی: 50 درصد بیمارانی كه دوز استاندارد پرتو درمانی را به شكم (دستگاه گوارش به خصوص روه كوچك) دریافت كرده اند دچار تهوع و استفراغ می شوند.

2- میزان اشعه دریافتی

3- دفعات پرتو درمانی

تهوع و استفراغ چگونه درمان می شود

پیشرفت های زیادی در زمینه كنترل این عوارض حاصل شده داروهای ضد تهوع و استفراغ زیادی به بازار آمده است باید به یاد داشت كه یك داروی خاص همیشه موجب كنترل كامل علائم نمی شود و پزشك معالج باید براساس نوع داروهای شیمی درمانی و سابقه كنترل علایم با داروی خاص در گذشته اقدام به تجویز این داروها نماید. بیماران در این مورد باید با مشورت پزشك از داروهای متنوع موجود حداكثر استفاده را بنماید.

اینك یك دارو از چه طریقی به بیمار داده شود به حال عمومی بیمار و نوع داروهای در دسترس بستگی دارد استفاده از قرص خوراكی بهترین راه برای كنترل تهوع و استفراغ است در حالی كه در صورت ابتلای بیمار به تهوع و استفراغ شدید این راه توصیه نمی شود. اكثر داروها را می توان به صورت وریدی تجویز كرد. روش دیگر تزریق داخل عضلانی داروهاست كه به علت دردناك بودن اكثرا از آن پرهیز می شود. تزریق مداوم زیر جلدی بیمار را از تزریقات مكرر نجات می دهد. اخیرا بعضی از داروها را می توان به صورت شیاف، زیر زبانی یا از طریق تماس با پوست تجویز كرد پزشك معالج باید توجه به حال عمومی بیمار، تحمل گوارشی داروها و نوع داروها و روش تجویز آن ها را تعیین كند.

توصیه های غذایی به بیماران تحت درمان:

تغذیه مناسب برای هر كسی مهم است ولی در مورد بیماران تحت درمان سرطان اهمیت بیشتری دارد. در این بیماران هم خود بیماری و هم درمان های مرتب با آن می توانند اشتها و تحمل غذاهای خاص توسط بیمار را متاثر نمایند و تغذیه مناسب در جریان درمان سرطان می تواند به بیمار كمك كند تا:

1- احساس بهبودی كند.

2- مانع كاهش قدرت و انرژی خود گردد.

3- مانع كاهش وزن شود.

4- عوارض درمان را بهتر تحمل كند.

5- خطر عفونت ها را كاهش دهد.

تغذیه مناسب به معنی مصرف انواع غذاها برای رساندن تمام مواد ضروری به بدن است این مواد شامل پروتئین، كربوهیدرات، چربی، آب، ویتامین ها و املاح است.

توصیه های غذایی برای بیمارانی كه شیمی درمانی می شوند:

1- در روزهای شیمی درمانی مصرف یك غذای سبك قبل از شروع درمان به خوبی تحمل می شود.

2- شیمی درمانی می تواند در محیطی خارج از بیمارستان و مثلا در مطب پزشك انجام شود همراه با داشتن یك غذای سبك، به هنگام خروج از منزل گاهی كمك كننده است.

3- بیماران معمولا بعد از شیمی درمانی احساس خستگی و سستی می كنند. استراحت كافی، تشخیص میزان توان فعالیت و مصرف غذاهای مغذی می تواند بسیار كارساز باشد.

4- سعی كنید از روزهایی كه احساس خوبی دارید و اشتهای شما خوب است حداكثر استفاده را بكنید.

5- از بستگان و دوستان خود بخواهید كه برای خرید و تهیه غذا شما را یاری كنند، اگر كسی در دسترس نبود می توانید از غذاهای آماده استفاده كنید.

توصیه های غذایی به بیمارانی كه پرتو درمانی می شوند

1- سعی كنید به هنگام درمان معده شما خالی نباشد و حداقل یك ساعت قبل از دریافت درمان چیزی میل كنید.

2- اگر از محل دوری برای دریافت درمان می آیید غذا و نوشیدنی برای مصرف در طول راه رفت و برگشت همراه داشته باشید.

3- از تجربه ها و هم فكری بیماران دیگری كه تجربه علمی در كنترل تهوع و استفراغ دارند بهره بگیرید.

توصیه های غذایی كلی

1- از غذایی كه راحت تر تهیه می شوند و احساس بهتری به شما می دهند استفاده كنید.

2- از غذاهاییی كه خیلی دوست دارید موقع ابتلا به تهوع استفاده نكنید.

3- غذاهای چرب، سرخ كرده با ادویه زیاد یا خیلی شیرین را در موقع تهوع میل نكنید.

4- غذاها را در وعده های متعدد با حجم كم مصرف كنید.

5- بكوشید مایعات كمتری همراه غذا مصرف كنید.

6- غذاها را سرد یا ولرم بخورید.

7- وقتی تهوع دارید حتی الامكان خودتان آشپزی نكنید.

8- بعد از هر بار استفراغ دهان خود را كاملا تمیز كنید.

9- لباس های راحت و اندازه بدنتان بپوشید.

10- با باز كردن پنجره یا روشن كردن دستگاه تهویه در هوای تمیز و تازه تنفس كنید.

11- از صداها، منظره ها و بوهایی كه تهوع و استفراغ را تشدید می كنند پرهیز كنید.

12- در صورت عدم كاهش تهوع و استفراغ حتما با پزشك خود تماس بگیرید.

روش های دیگر برای كنترل تهوع و استفراغ:

با وجود این كه استفاده از دارو روش اصلی كنترل تهوع و استفراغ می باشد، روش های متعدد غیر دارویی نیز برای این منظور ابداع شده است تمام این روش ها سعی در ایجاد آرامش و افزایش تمركز حواس، حس كنترل بر خود و كاهش حس درماندگی دارند، عوارضی ندارند و توسط هر كسی قابل استفاده هستند در اینجا خلاصه ای از این روشها آورده شده است:

1- هیپنوتیزم: در این روش سعی در خلق یك وضعیت تمركز حواس است كه در آن شخص آمادگی پذیرش یك ایده را پیدا كند. این روش در بچه ها و نوجوانان موفق تر بوده است.

2- آرامش پیشرونده عضلات: در این روش به بیمار آموزش داده می شود تا با انقیباض و انبساط مكرر گروه های مختلف عضلات بدن به آرامش دست یابد. این روشدر مورد تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی موثر است.

3- روش بیوفیزیك: در این روش اطلاعات لحظه به لحظه در مورد تغییرات جسمی مرتبط با یك پاسخ فیزیكی بدن به بیمار داده می شود و از اتفاق افتادن عوارض به صورت زود هنگام جلوگیری می شود.

4- تصور هدایت شده: در این روش با تلقین های ذهنی این فرصت داده می شود تا از محل شیمی درمانی خارج شده و خود را در یك مكان مورد علاقه ای از خانه حس كند و سپس آنچه را كه در آن مكان ها می بیند یا می شوند به خاطر آورد.

همانطور كه می بینید بیماران با اطلاع از این روش ها به همراه مشورت صحیح با پزشك معالج خود می توانند گام های موثری در راه درمان و تحمل راحت تر تهوع و استفراغ ناشی از سرطان بردارند و كیفیت زندگی بهتری را به عنوان یك بیمار تجربه كنند.

منبع مورد استفاده: نشریه دانستنی‌های سرطان


 

ارسال برای یک دوست
۰ ۰ آیا این خبر را می پسندید؟
نظر دهید
CAPTCHA Image reload
لطفا عبارتی که در تصویر بالا می بینید را وارد نمایید.